Skip to main contentઅમદાવાદ અને ગાંધીનગરમાં acute pancreatitis ની સારવાર · Dr Harsh Shah · Pancreas Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar અને Gota OPD, અમદાવાદ
પરિવારનો પહેલો સવાલ મોટે ભાગે આ હોય છે: “operation કરવું પડશે?” મોટા ભાગના acute pancreatitis માં સ્વાદુપિંડ પર કોઈ procedure ની જરૂર જ પડતી નથી. માપસરનું પ્રવાહી, દુખાવાની પૂરી દવા અને વહેલું ખાવાનું — આનાથી હુમલો શમે છે, અને antibiotics ફક્ત સાબિત infection માં. બે નિર્ણય મહત્ત્વના છે. પહેલો, કારણ: હળવો હુમલો પથરીથી થયો હોય તો પિત્તાશય એ જ admission માં દૂરબીનથી કઢાય, કારણ કે એ અંદર રાખીને ઘરે જવું બીજા હુમલાને આમંત્રણ છે; ગંભીર રોગમાં એ operation સોજો બેસે ત્યાં સુધી રાહ જુએ. બીજો, necrosis: સ્વાદુપિંડનો મરેલો ભાગ sterile હોય અને દર્દી સ્થિર હોય ત્યાં સુધી અડાતો નથી; infection થાય ત્યારે પગથિયે પગથિયે — રાહ, આદર્શ રીતે ચાર અઠવાડિયાંથી વધુ, પછી drain, અને ન સુધરે તો જ debridement. Open operation છેલ્લો ઉપાય.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Pancreas Surgeon
· Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, અમદાવાદ
Dr Harsh Shah ને સ્વાદુપિંડ, લીવર અને પિત્તાશયની surgery નો 18 વર્ષનો અનુભવ છે, અને surgical gastroenterology માં બે વાર qualified છે. Apollo Hospital, Bhat પર acute pancreatitis ની સારવારનું દરેક પગથિયું એક જ જગ્યાએ છે — ICU, endoscopy અને ERCP, drain અને bleeding માટે interventional radiology, endoscopic અને ઓછા ચીરાવાળું necrosectomy, અને laparoscopic પિત્તાશયની surgery — અને એ જ કારણે, જ્યારે રાહ જોવી એ જ સારવાર હોય ત્યારે સલામત રીતે રાહ જોઈ શકાય છે. આ રોગમાં “હજી operation નહીં” એ ઘણી વાર સૌથી મહત્ત્વનો નિર્ણય હોય છે. Gota clinic પર Google rating 4.89, 216 reviews માંથી; Apollo, Bhat listing પર 4.94, 17 reviews માંથી.
Acute pancreatitis એટલે સ્વાદુપિંડ (pancreas) નો અચાનક આવેલો સોજો — પેટના ઉપલા ભાગમાં સખત દુખાવો, જે પીઠ સુધી જાય. મોટા ભાગના હુમલા હળવા હોય છે અને પ્રવાહી, દુખાવાની દવા અને વહેલા ખાવાનું શરૂ કરવાથી શમી જાય છે. થોડા દર્દીમાં organ failure કે સ્વાદુપિંડના મરી ગયેલા ભાગ (necrosis) થાય, અને એમાંથી પણ થોડાને જ ક્યારેય drain કે debridement ની જરૂર પડે — અને એ પણ સામાન્ય રીતે અઠવાડિયાં પછી, પહેલા દિવસોમાં નહીં. મોટા ભાગના દર્દીને જે procedure ખરેખર જોઈએ છે એ બીજો હુમલો રોકનારું છે: પથરીથી થયું હોય તો પિત્તાશય કાઢવું.
ગંભીરતા દાખલ થતી વખતના એક score થી નહીં, પહેલા બે દિવસમાં શું થાય છે એના પરથી નક્કી થાય છે. હળવું (mild) — કોઈ organ failure નહીં, કોઈ complication નહીં. મધ્યમ-ગંભીર (moderately severe) — organ failure જે બે દિવસમાં સુધરી જાય, કે collection જેવી સ્થાનિક complication. ગંભીર (severe) — ફેફસાં, કિડની કે BP નું failure જે બે દિવસથી વધુ ચાલે; આ દર્દી ICU કે HDU માં જ હોવા જોઈએ. પહેલાં એક-બે અઠવાડિયાં સોજો અને organ support નાં હોય છે; પછીનાં અઠવાડિયાં collections અને infection નાં. Procedure આ પછીના તબક્કાનું કામ છે.
નિદાન માટે ત્રણમાંથી બે જોઈએ: લાક્ષણિક દુખાવો, lipase કે amylase સામાન્ય કરતાં ત્રણ ગણાથી વધુ, અને લાક્ષણિક imaging. દરેક દર્દીમાં એક દિવસની અંદર sonography — પથરી શોધવા. દાખલ થતાં જ CT મોટા ભાગના દર્દીમાં જરૂરી નથી; necrosis અને collections ના સવાલ ત્રણ દિવસથી એક અઠવાડિયા વચ્ચેનો contrast CT ઉકેલે છે. કારણ સ્પષ્ટ ન હોય ત્યારે MRCP કે endoscopic ultrasound પછીથી.
| ક્યારે | તપાસ | એ શું કહે છે |
|---|---|---|
| દાખલ થતાં | Lipase કે amylase, blood counts, urea અને creatinine, calcium, liver tests, triglycerides, sugar, CRP | નિદાન પાકું, અને શરૂઆતનું માપ; પહેલા એક-બે દિવસમાં વધતો urea સૌથી ઉપયોગી ચેતવણી |
| એક દિવસની અંદર | પેટની sonography | પથરી — કારણ શોધવાની સૌથી મહત્ત્વની તપાસ, અને સૌથી વધુ ભુલાતી |
| નિદાન શંકાસ્પદ હોય તો જ | વહેલો CT | બીજી કોઈ emergency નથી એ જોવા; બાકી પહેલા દિવસોમાં necrosis ઓછું બતાવે અને કંઈ બદલતો નથી |
| ત્રણ દિવસથી એક અઠવાડિયું | સ્વાદુપિંડનો contrast CT | Necrosis, collections અને complications, જ્યારે ગંભીરતા નક્કી કરવી હોય |
| પછીથી | MRCP કે endoscopic ultrasound | પિત્તનળીમાં રહી ગયેલી પથરી, sonography માં ન દેખાયેલી નાની પથરી, કે હજી ન સમજાયેલું કારણ |
કારણ શોધવું એ ફક્ત ભણવાની વાત નથી. બીજા હુમલાનું સૌથી સામાન્ય કારણ એ છે કે પહેલા હુમલાનું કારણ સંભાળાયું જ નહીં — ખાસ કરીને પથરીવાળું પિત્તાશય અંદર રહી ગયું. દારૂ, લોહીમાં ખૂબ વધારે triglycerides, વધારે calcium, અમુક દવાઓ, તાજેતરનું ERCP, અને વારસાગત કે રચનાગત કારણ — દરેક શોધાય છે, અને દરેકનો પોતાનો રોકવાનો ઉપાય છે.
પચાસ વર્ષથી મોટી ઉંમરે સ્પષ્ટ કારણ વગરનું, કે વારંવાર આવતું pancreatitis હોય, તો “idiopathic” નામ આપતાં પહેલાં CT અને endoscopic ultrasound થી સ્વાદુપિંડ કે ampulla — પિત્ત અને સ્વાદુપિંડની નળીઓના મોં — ની નાની ગાંઠ નકારવી પડે. પાણીના collection માં પણ એ જ સાવચેતી: કોઈ cyst ને pseudocyst કહેતાં પહેલાં સ્વાદુપિંડની cystic ગાંઠ નકારાય છે.
| પરિસ્થિતિ | શેની શંકા | શું કરાય |
|---|---|---|
| Sonography માં પથરી, liver tests અસામાન્ય, સ્પષ્ટ history | પથરીથી થયેલું pancreatitis — benign, અને રોકી શકાય એવું | હુમલાની સારવાર; યોગ્ય સમયે પિત્તાશય કાઢવું |
| પચાસથી વધુ ઉંમર, કારણ ન મળે, વજન ઘટે, કે વારંવાર હુમલા | સોજો કરતી સ્વાદુપિંડ કે ampulla ની નાની ગાંઠ | “Idiopathic” સ્વીકારતાં પહેલાં CT અને endoscopic ultrasound |
| Pancreatitis ની સ્પષ્ટ history વગરની પાણીવાળી cyst | Pseudocyst નહીં, cystic ગાંઠ | કંઈ પણ drain કરતાં પહેલાં imaging અને જરૂર હોય તો endoscopic ultrasound |
સારવાર પગથિયે પગથિયે ચડે છે, અને મોટા ભાગના દર્દી પહેલા પગથિયે જ અટકી જાય છે. માપસરનું પ્રવાહી; દુખાવાની પૂરી દવા; વહેલું ખાવું; antibiotics ફક્ત સાબિત infection માં; ERCP ફક્ત cholangitis માં. પછી બીજો હુમલો રોકતું પગથિયું — પિત્તાશય કાઢવું. Necrosis માં infection થાય કે રુકાવટ કરે ત્યારે જ drain અને debridement, અને open operation છેલ્લો ઉપાય.
| પગથિયું | એમાં શું | ક્યારે પૂરતું |
|---|---|---|
| માપસરનું પ્રવાહી | Lactated Ringer’s માપીને, નાડી, BP, પેશાબ અને urea જોઈને — જૂની રીત જેવો પ્રવાહીનો ધોધ નહીં | મોટા ભાગના હુમલા; વધુ પડતું પ્રવાહી શ્વાસની તકલીફ અને પેટમાં દબાણ ઊભું કરે |
| વહેલું ખાવું | સહન થાય એટલે તરત ઓછી ચરબીવાળો ખોરાક, ઘણી વાર એક-બે દિવસમાં; ખાઈ ન શકાય તો નાકમાંથી feeding tube | સ્વાદુપિંડને ભૂખ્યું રાખવું એ સારવાર નથી; નસમાંથી ખોરાક ફક્ત ત્યારે જ્યારે આંતરડું વાપરી ન શકાય |
| Antibiotics — જરૂર હોય ત્યારે જ | Infection રોકવા માટે antibiotics નહીં, મોટા necrosis માં પણ; સાબિત કે પ્રબળ શંકાવાળા infection માં જ | Infected necrosis, cholangitis, કે બીજી જગ્યાનું infection |
| ERCP | પિત્તનળી બંધ કરતી પથરી endoscopy થી કાઢવી | Cholangitis — તાવ, કમળો અને દુખાવો — હોય તો એક દિવસની અંદર; એ વગર પથરીવાળા pancreatitis માં રોજેરોજ નહીં |
| પિત્તાશય કાઢવું | Laparoscopic cholecystectomy | પથરીવાળા pancreatitis માં બીજો હુમલો રોકતું પગથિયું |
| પહેલાં drain, પછી debridement | ચામડીમાંથી કે હોજરીની દીવાલમાંથી drain; પછી જરૂર પડે તો જ ઓછા ચીરાથી કે endoscopy થી મરેલો ભાગ કાઢવો | Infected કે રુકાવટ કરતું necrosis, આદર્શ રીતે દીવાલ બંધાઈ જાય પછી |
| Open necrosectomy | ખુલ્લું operation કરીને મરેલો ભાગ કાઢવો | છેલ્લો ઉપાય |
હળવા, પથરીથી થયેલા pancreatitis માં પિત્તાશય એ જ admission માં, દુખાવો ઘટતો હોય અને સોજાના markers ઊતરતા હોય ત્યારે, laparoscopic રીતે કઢાય છે — થોડાં અઠવાડિયાં પછીની તારીખ આપીને નહીં. ગંભીર કે necrosis વાળા pancreatitis માં operation સોજો અને collections બેસે ત્યાં સુધી, સામાન્ય રીતે લગભગ છ અઠવાડિયાં, રાહ જુએ છે. Necrosis માટે નિયમો ક્રમમાં: રાહ જોવી, આદર્શ રીતે ચાર અઠવાડિયાંથી વધુ; debridement પહેલાં drain; અને દર્દી ન સુધરે તો જ આગળ વધવું.
| પરિસ્થિતિ | સામાન્ય રીતે પસંદગી | કેમ |
|---|---|---|
| હળવું, પથરીવાળું pancreatitis, શમતું | એ જ admission માં laparoscopic cholecystectomy | ઘરે રાહ જોવામાં તારીખ પહેલાં બીજો હુમલો, cholangitis કે દુખાવો આવી શકે |
| ગંભીર કે necrosis વાળું પથરીવાળું pancreatitis | Collections બેસે ત્યાં સુધી, સામાન્ય રીતે લગભગ છ અઠવાડિયાં, operation મુલતવી | સોજાવાળા પેટમાં વહેલું operation વધુ અઘરું અને જોખમી |
| પથરી છે, પણ દર્દી operation માટે unfit | Sphincterotomy સાથે ERCP | ફરી pancreatitis સામે અંશતઃ રક્ષણ, પણ પિત્તાશયના infection સામે નહીં |
| Sterile necrosis, દર્દી સ્થિર | કોઈ procedure નહીં, CT માં ગમે તેટલું મોટું દેખાય | Scan પરનું કદ operation નું કારણ નથી |
| Infected necrosis, કે હોજરી કે પિત્તનળી દબાવતું collection | Step-up: પહેલાં drain (ચામડીમાંથી કે હોજરીની દીવાલમાંથી), ન સુધરે તો જ debridement | ઘણા દર્દી ફક્ત drain થી સુધરી જાય; દીવાલ બંધાયેલું necrosis દરેક પગથિયું સલામત બનાવે |
| Pseudocyst | દુખાવો, રુકાવટ કે infection કરે, કે વધતું જાય તો જ drain — સામાન્ય રીતે endoscopy થી હોજરીમાં | ફક્ત કદ કારણ નથી |
| પેટમાં વધતું દબાણ, સાથે કિડની કે શ્વાસ નબળા પડે | પ્રવાહી ઘટાડવું, દબાણ ઓછું કરવું, પાણી કાઢવું; પેટ ખોલવું છેલ્લો ઉપાય | ઘણી વાર પહેલા દિવસોના વધુ પ્રવાહીથી થાય |
Randomised trial માં step-up પદ્ધતિ વહેલા open operation કરતાં વધુ સારી સાબિત થઈ છે, અને endoscopic step-up થી fistula અને હોસ્પિટલનું રોકાણ ઘટ્યાં. બંનેમાં સામાન્ય વાત ધીરજ છે. મરેલા ભાગને પોતાની આસપાસ દીવાલ બાંધતાં લગભગ ચાર અઠવાડિયાં લાગે; એ પછી drain કે endoscopic debridement પહેલા પખવાડિયાના open operation કરતાં ઘણું સલામત છે.
Acute pancreatitis ના મોટા ભાગના દર્દીને સ્વાદુપિંડ પર ક્યારેય drain કે operation ની જરૂર પડતી નથી. સ્થિર દર્દીમાં sterile necrosis પર નજર રખાય છે, કાઢવામાં આવતું નથી. લક્ષણ વગરનું pseudocyst ગમે તેટલું મોટું હોય, રહેવા દેવાય છે. અને પહેલા એક-બે અઠવાડિયામાં operation ની વાત આવે તો ઘણી વાર એને ઉતાવળ નહીં, રોકવાની જરૂર હોય છે.
એક surgeon તરીકે કહું — આ રોગમાં ઘણું નુકસાન વહેલું વધુ પડતું કરવાથી થાય છે: પ્રવાહીનો ધોધ, ભૂખ્યા રાખવું, રોકવા માટે antibiotics, કે દીવાલ બંધાય એ પહેલાં necrosis પર operation.
Plan બદલતાં ચિહ્નો: બે દિવસથી વધુ ચાલતું organ failure; શરૂઆતના સુધારા પછી નવો તાવ કે બગાડ, સામાન્ય રીતે બીજાથી ચોથા અઠવાડિયામાં, જે infected necrosis સૂચવે; ઘટતો પેશાબ અને તંગ પેટ; તાવ સાથે કમળો; અને કોઈ પણ bleeding, જે સ્વાદુપિંડ પાસેની નબળી પડેલી ધમનીમાંથી હોઈ શકે અને પહેલાં interventional radiology થી સંભાળાય.
Laparoscopic cholecystectomy દૂરબીનના નાના ચીરાથી પિત્તાશય કાઢે છે, સામાન્ય રીતે ટૂંકા રોકાણમાં. Drainage માં collection માં નળી મુકાય — પડખાની ચામડીમાંથી, કે endoscope અને stent થી હોજરીની દીવાલમાંથી. Debridement એ જ રસ્તે મરેલો ભાગ કાઢે — પડખામાં નાના ચીરા અને camera થી, કે હોજરીમાંથી endoscopy થી. આ નિષ્ફળ જાય ત્યારે જ open operation.
Pancreatitis પછી laparoscopic cholecystectomy. નાના ચીરાથી પિત્તાશય કઢાય; પિત્તનળીમાં રહી ગયેલી પથરી ERCP થી સાફ થાય. તાજા સોજા પછી પેશીઓ અઘરી હોય છે અને open operation માં ફેરવવાની શક્યતા વધે — સમય કાળજીથી પસંદ કરવાનું એ વધુ એક કારણ.
Necrosis માટે step-up. પહેલું પગથિયું drain — બને તો ડાબા પડખેથી, જે પછીના પગથિયા માટે રસ્તો બનાવે, કે હોજરીની દીવાલમાંથી endoscopic stent. દર્દી ન સુધરે તો એ જ રસ્તે video-assisted retroperitoneal debridement, કે હોજરીમાંથી endoscopic necrosectomy. આ અઠવાડિયાં સુધી ચાલતી તબક્કાવાર સારવાર છે, એક operation નહીં, અને સાજા થવાનું મહિનાઓમાં ગણાય.
સંમતિ પહેલાં દરેક પરિવાર આ complications સાંભળે છે. પિત્તાશયના operation માં: bleeding; ઘાનું infection; પગ કે ફેફસામાં clot; open operation માં ફેરવવું; પિત્તનળીને ઈજા — ઓછી, પણ ગંભીર, અને મોટી surgery માગી શકે; bile leak; રહી ગયેલી પથરી માટે ERCP; આંતરડા કે નસને ઈજા; અને port ની જગ્યાએ hernia. Necrosis ની સારવારમાં: bleeding, ક્યારેક મોટું અને embolisation માગે; pancreatic fistula; આંતરડાને ઈજા; infection અને sepsis; વારંવાર procedure; અઠવાડિયાંથી મહિનાઓનું રોકાણ; નવો ડાયાબિટીસ અને જીવનભર enzyme ની ગોળીઓ; અને જીવનું જોખમ, જે infection અને organ failure વાળા necrosis માં મોટું છે. Dr Harsh Shah સંમતિ પહેલાં આ દરેક મુદ્દો જાતે સમજાવે છે, તમારી બીમારીની ગંભીરતા અને તબક્કાને લાગુ પડતા આંકડા સાથે — એ સામાન્ય આંકડા નથી અને page પર લખાતા નથી.
Acute necrotising pancreatitis માટે necrosectomy કરાવનાર એક દર્દી બીમારી અને સાજા થવાની વાત પોતાના શબ્દોમાં કહે છે.
Acute pancreatitis ની સારવાર Apollo Hospital, Bhat પર cashless health insurance, CGHS અને corporate schemes માં, policy ની શરતો પ્રમાણે, આવરી લેવાય છે. Estimate ને સૌથી વધુ ગંભીરતા બદલે છે — ICU ના દિવસો, tube feeding નાં અઠવાડિયાં, અને drain કે debridement ની સંખ્યા — અને હળવા રોગમાં, પિત્તાશય એ જ admission માં કઢાય છે કે નહીં. સામાન્ય આંકડો કહેવાને બદલે તમારી policy માટે લેખિત estimate બનાવાય છે.
Pre-authorisation hospital ની insurance desk ગોઠવે છે, Dr Harsh Shah ની office ની clinical note સાથે. ગંભીર pancreatitis માં બીમારી જેમ સ્પષ્ટ થાય તેમ estimate સુધારાય છે, અને બદલાય ત્યારે પરિવારને જણાવાય છે.
★★★★★
“Really very good gastroenterologist after Dr. Harsh Shah consultation & treatment my mother health is fine(she is suffering from pancreatitis) — Niravkumar Rajyaguru, Google review, Gota clinic listing”
★★★★★
“My father has chronic pancreatic he has Savior pain. Many Dr. Said operation needed but Dr. Harsh shah doing his treatment without an operation. Flexibility, friendly staff over visiting hospital as well. — Rhythm Christian, Google review, Gota clinic listing”
★★★★★
“I am very thankful to Dr. Harsh Shah for treating me for gallstone disease and performing my laparoscopic cholecystectomy. The entire treatment and surgery were handled very professionally. Dr. Harsh Shah explained everything clearly and made me feel comfortable throughout the process. My recovery has been very good, and I am extremely satisfied with the care I received. Highly recommended for laparoscopic and gastrointestinal surgery. — Akshaya Shaw, Google review, Apollo Hospital, Bhat listing”
Dr Harsh Shah ના બંને Google listings પરના ખરા reviews, જેમ લખાયા છે તેમ જ મૂકેલા.
કારણ કે પિત્તાશય અંદર રહે તો પછીની તારીખ પહેલાં ફરી pancreatitis નો હુમલો આવવાનું જોખમ મોટું છે, અને બીજો હુમલો આના કરતાં ગંભીર હોઈ શકે. હળવા, પથરીવાળા pancreatitis માં એ જ admission માં દૂરબીનથી પિત્તાશય કાઢવું, ઘરે જઈને રાહ જોવા કરતાં સલામત છે.
ના, જો એ sterile હોય અને દર્દી સ્થિર હોય. CT માં necrosis કેટલું મોટું છે એ operation નું કારણ નથી. Infected necrosis સાથે બગાડ હોય, કે collection હોજરી કે પિત્તનળી દબાવે, ત્યારે જ procedure — અને ત્યારે પણ પહેલાં drain.
ના. સહન થાય એટલે તરત, ઓછી ચરબીવાળું ખાવાનું શરૂ કરવું વધુ સારું છે. ખાઈ ન શકાય તો નાકમાંથી feeding tube; નસમાંથી ખોરાક ફક્ત ત્યારે જ્યારે આંતરડું વાપરી ન શકાય.
આપણે ત્યાં સૌથી સામાન્ય કારણ પિત્તાશયની પથરી છે. એ ઉપરાંત લોહીમાં ખૂબ વધારે triglycerides, વધારે calcium, અમુક દવાઓ અને વારસાગત કારણો પણ છે. કારણ શોધવું જરૂરી છે, કારણ કે દરેકનો પોતાનો રોકવાનો ઉપાય છે.
ડાયાબિટીસ અને પાચક enzyme ની ઉણપ ખાસ કરીને ગંભીર કે necrosis વાળા pancreatitis પછી જોવા મળે છે, અને ઘણી વાર ધ્યાન બહાર રહે છે, એટલે ત્રણ મહિને HbA1c અને stool elastase ની તપાસ થાય, અને જરૂર હોય તો સારવાર શરૂ થાય.
ભાગ્યે જ. પણ પચાસથી મોટી ઉંમરે સ્પષ્ટ કારણ ન મળે કે વારંવાર હુમલા આવે, તો કારણ “અજાણ્યું” કહેતાં પહેલાં CT અને endoscopic ultrasound થી સ્વાદુપિંડ કે ampulla ની નાની ગાંઠ નકારાય છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Gota, અમદાવાદ, ગુજરાત
Google rating 4.89, 216 reviews
Dr Harsh Shah બે સરનામે મળે છે: Gota, અમદાવાદનું clinic, અને Bhat, ગાંધીનગરની Apollo Hospital.
ગુજરાતભરમાંથી અને રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશથી દર્દીઓ Dr Harsh Shah પાસે આવે છે, ક્યારેક ગંભીર હુમલા દરમિયાન transfer થઈને. બીમારી શમે પછી લોહીની તપાસ અને ડાયાબિટીસ કે ખોરાકનાં review ઘણી વાર ઘરની નજીક થઈ શકે, જ્યારે scans અને procedure અહીં.
ઘરના સભ્ય pancreatitis સાથે દાખલ છે, અને પહેલા જ અઠવાડિયે operation ની વાત આવી છે? CT નો report, લોહીના reports અને discharge કે progress notes appointment પહેલાં મોકલી શકો, જેથી consultation વાંચેલા reports સાથે શરૂ થાય; કોઈ procedure જોઈએ કે નહીં અને ક્યારે, એ consultation માં, તપાસ પછી નક્કી થાય છે. Call +91-63555-64601 · Reports WhatsApp પર અગાઉથી મોકલો
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
