Skip to main contentShah's Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre · અમદાવાદ અને ગાંધીનગર
પેટના વચ્ચેના ભાગમાં — gastric body અને greater curvature માં — થતું cancer. Dr Harsh Shah, Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગર અને ગોતા OPD, અમદાવાદ.
પેટના વચ્ચેના ભાગનું cancer એવી એક જગ્યા છે જ્યાં “પેટનો થોડો ભાગ કાઢવો” કે “આખું પેટ કાઢવું” — એ સવાલ સાચે જ ખુલ્લો હોય છે. અને એ એક નિર્ણય જ operation, recovery અને પછી તમે કેવી રીતે જમી શકશો — એ ત્રણેય નક્કી કરે છે. આ નિર્ણય operation theatre માં છેલ્લી ઘડીએ લેવાનો હોતો નથી. એ admission પહેલાં લેવાય છે, સમજાવાય છે અને લખીને આપવામાં આવે છે.
ફોન કરો +91-63555-64601 · Dr Harsh Shah ની ઓફિસને WhatsApp કરો
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre. આ practice પેટ, અન્નનળી અને pancreas પર જ ઊભી છે — “general surgery, જેમાં થોડો રસ છે” એવું નહીં. Surgical gastroenterology એ પોતે એક અલગ specialty છે, અને એની જ qualification સાથે અઠવાડિયે અઠવાડિયે upper gastrointestinal tract ના operation થાય છે.
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Stomach Cancer Surgeon · Apollo Hospital, ભાટ, ગાંધીનગર · ગોતા OPD, અમદાવાદ
ગોતા clinic પર Google rating 216 reviews માંથી 4.89, અને Apollo, ભાટ પર 17 reviews માંથી 4.94.
Gastric body એટલે પેટનો મોટો વચ્ચેનો ભાગ — નીચે antrum અને ઉપર fundus, એ બેની વચ્ચે. અહીં થતું cancer કંઈ પણ બંધ કરતું નથી, એટલે એ પોતાની જાહેરાત કરતું નથી. અને જ્યારે કરે છે, ત્યારે સવાલ “operation કરવું કે નહીં” નહીં, પણ “પેટનો કેટલો ભાગ સાચે જ રહેવા દઈ શકાય” — એ હોય છે.
પેટના નીચેના ભાગનું cancer બહાર નીકળવાનો રસ્તો સાંકડો કરે છે, એટલે દર્દીને ઉલટી થાય છે. પણ body માં થતું cancer એક પહોળા, લચીલા ભાગમાં બેસે છે — બંધ કરવા જેવું કંઈ નથી. એટલે શરૂઆતના સંકેત શાંત અને સહેલાઈથી નજરઅંદાજ થાય એવા હોય છે: અડધું જમતાં જ પેટ ભરાઈ ગયું લાગે, છાતીના હાડકા નીચે ઝીણી અકળામણ, થાક, અને સૌથી વધારે તો — ધીમે ધીમે લોહી વહી જવાથી થતી iron-deficiency anaemia, જે દર્દી કદી જોતો નથી. ઘણા લોકો મહિનાઓ સુધી acidity ની દવા લઈને, અથવા anaemia માટે બધા પાસે તપાસ કરાવીને — endoscopy કરનાર સિવાય — આવે છે.
આ જગ્યાની બે વાત surgery માટે મહત્વની છે. પહેલી, ઉપરનું અંતર: cancer અન્નનળીના જોડાણથી એટલું નીચે હોવું જોઈએ કે ઉપર ચોખ્ખો margin મળે અને છતાં કામ લાગે એવું પેટ બચે. બીજી, lymph node નું drainage. Body અને greater curvature ના tumour spleen ના hilum પાસેના અને splenic artery સાથેના node તરફ જાય છે — નીચેના ભાગના cancer માં એ વિસ્તાર આવતો જ નથી — અને spleen કાઢ્યા વગર એ વિસ્તાર વ્યવસ્થિત સાફ કરવો, એ જ આ operation ની ખરી ટેક્નિકલ કસોટી છે.
પછી diffuse type છે, જે ગાંઠ બનાવવાને બદલે પેટની દીવાલમાં ફેલાય છે. એની ચરમ સ્થિતિ linitis plastica — આખું પેટ કડક, જાડી કોથળી જેવું થઈ જાય. એ કોઈ scan કે endoscopy ના ફોટામાં દેખાય એના કરતાં દીવાલમાં ઘણું આગળ ફેલાયેલું હોય છે, અને એ એક વાત જ partial resection નો વિકલ્પ કાઢી નાખે છે.
Gastric body માં દેખાતી દરેક જાડાઈ કે ulcer એ adenocarcinoma નથી, અને બીજી શક્યતાઓના operation તદ્દન અલગ છે. એટલે આ પહેલાં biopsy થી નક્કી થાય છે — scan જોઈને ધારી લેવાથી નહીં.
જૂનું benign gastric ulcer, GIST, gastric lymphoma અને neuroendocrine tumour — આ ચારે report માં સરખાં લાગી શકે અને ચારે gastric body માં હોઈ શકે. GIST માં ચોખ્ખા margin સાથે ગાંઠ કાઢવાની હોય, lymph node dissection જરાય નહીં, અને ઘણી વાર operation પહેલાં targeted ગોળીઓ અપાય. Gastric lymphoma ની સારવાર સામાન્ય રીતે operation વગર થાય. Neuroendocrine tumour નું grading અને staging અલગ છે અને ઘણી વાર ફક્ત નજર રાખવાની હોય. Benign ulcer દવાથી મટાડાય, Helicobacter pylori ની તપાસ થાય, અને મટી ગયું છે એ સાબિત કરવા ફરી scopy થાય.
એટલે પહેલું પગલું છે — endoscopy સાથે ગાંઠની કિનારીથી ઓછામાં ઓછી છ biopsy, વચ્ચેના ખાડામાંથી નહીં. અને એટલે જ શંકાસ્પદ પેટમાં એક negative biopsy માની લેવાતી નથી, ફરી લેવાય છે.
Plan બનાવતાં પહેલાં ચાર સવાલના જવાબ જોઈએ: આ શું છે, ક્યાં સુધી ફેલાયું છે, પેટની અંદરની પરત (peritoneum) સંડોવાયેલી છે કે નહીં, અને દર્દી ફક્ત operation માટે નહીં પણ આખા pathway માટે સક્ષમ છે કે નહીં.
| તપાસ | એ શું નક્કી કરે |
|---|---|
| Endoscopy સાથે છ કે વધુ biopsy | નિદાન અને એનો પ્રકાર — intestinal કે diffuse — સાબિત કરે. અન્નનળીના જોડાણ સુધીનું અને pylorus સુધીનું અંતર નોંધે. આ માપ જ, બીજા કશા કરતાં વધારે, subtotal કે total નક્કી કરે છે |
| છાતી, પેટ અને pelvis નો contrast CT scan | દીવાલમાં ફેલાવો, lymph node, અને liver કે ફેફસાં જેવી બીજી જગ્યાએ ફેલાવો |
| Staging laparoscopy સાથે peritoneal washing | પેટની અંદરની પરત પર એવા કણ શોધવા જે કોઈ scan માં દેખાતા નથી. Washing માં cancer cell મળે તો એ ફેલાવો ગણાય — ભલે બાકી બધું operable લાગતું હોય — અને આખો plan બદલાય |
| લોહીની તપાસ અને nutrition assessment | Haemoglobin, albumin, વજનનો ફેરફાર. છ મહિનામાં શરીરના વજનનો દસમો ભાગ ગુમાવવો, કે albumin 3 થી નીચે — તો chemotherapy પહેલાં feeding support શરૂ થાય, પછી નહીં |
| Biomarker — HER2, PD-L1, MSI | ફક્ત advanced disease માટે, અને systemic treatment ના પહેલા cycle પહેલાં જોઈએ — પછી નહીં |
| Endoscopic ultrasound | ફક્ત જ્યારે એ નિર્ણય બદલે — શરૂઆતની નાની ગાંઠ, કે depth અંગે શંકા હોય ત્યારે |
PET scan પેટના cancer ની routine તપાસનો ભાગ નથી, અને અહીં આદતવશ લખી અપાતો નથી.
નિર્ણાયક સારવાર શરૂ થાય એ પહેલાં દરેક case ની multidisciplinary meeting માં ચર્ચા થાય છે. એ ઔપચારિકતા નથી. પહેલાં operation કરવું કે પહેલાં chemotherapy આપવી — એ meeting નો નિર્ણય છે, અને એનું ઊંધું પણ એટલું જ સાચું: જેનું operation કરવું જ ન જોઈએ એવા દર્દીને ઓળખવો.
Body cancer ની સારવાર એક છેડે endoscopy થી જ ગાંઠ કાઢવા સુધી — કોઈ ચીરો નહીં — અને બીજે છેડે ફક્ત કાબૂ અને આરામ માટેની સારવાર સુધી જાય છે. મોટા ભાગના દર્દી આ સીડીની વચ્ચે હોય છે, અને થોડા બંને છેડે.
બહુ શરૂઆતનું cancer — ફક્ત સૌથી અંદરની પરત સુધી, નાનું, well differentiated અને ulcer વગરનું — પેટની અંદરથી endoscopy દ્વારા જ કાઢી શકાય. ચીરો નહીં, પેટનો ભાગ કાઢવાનો નહીં. ભારતમાં આ ઓછું જોવા મળે છે કારણ કે એટલા વહેલા નિદાન ઓછાં થાય છે — પણ એ હકીકત છે, અને biopsy report ના માપ વાંચ્યા વગર જ એ ચૂકી જવાય છે.
મોટા ભાગના operable cancer માં operation પહેલાં અને પછી chemotherapy અપાય છે — આજની પદ્ધતિ છે ચાર cycle, પછી ચારથી છ અઠવાડિયે operation, પછી બીજા ચાર cycle. આ operation સાથે જોડેલું બોનસ નથી; આ જોડાણ એકલા operation કરતાં સારું પરિણામ આપે છે, અને એટલે જ પહેલી મુલાકાત તારીખ નક્કી કરવાની નહીં, pathway સમજવાની હોય છે.
પેટની અંદરની પરત કે washing માં cancer cell મળે તો તરત gastrectomy કરવાથી ફાયદો થતો નથી, નુકસાન થઈ શકે. સારવાર systemic બને, biomarker પ્રમાણે, અને disease ખાતરીપૂર્વક જવાબ આપે તો જ operation ફરી વિચારાય.
જ્યાં રોગ ફેલાઈ ગયો હોય, ત્યાં ધ્યેય બદલાય — રોગ કાબૂમાં રાખવો, nutrition અને આરામ સાચવવો. HER2, PD-L1 કે MSI પ્રમાણે chemotherapy, પેટ બંધ થાય તો bypass કે stent, અને palliative care છેલ્લે નહીં પણ શરૂઆતમાં જ સાથે લેવાય. Operation ન કરવું — જ્યારે એ જ સાચો જવાબ હોય — એ Dr Harsh Shah સ્પષ્ટ શબ્દોમાં અને લખીને કહેશે.
દર્દી અત્યારે સક્ષમ ન હોય ત્યારે જવાબ ઘણી વાર “ના” નહીં પણ “હજી નહીં” હોય છે — બે-ત્રણ અઠવાડિયાનું feeding, iron સુધારો અને ચાલવાની પ્રેક્ટિસ માણસને modified regimen માંથી આખા regimen સુધી લઈ જઈ શકે.
Body cancer માં subtotal gastrectomy ત્યારે થાય જ્યારે ગાંઠની ઉપર ઓછામાં ઓછા પાંચ સેન્ટિમીટરનો ચોખ્ખો margin મળે અને કામ લાગે એટલું પેટ બચે. એ ન બને, અથવા cancer diffuse type નું હોય, ત્યારે આખું પેટ કાઢીને અન્નનળી સીધી નાના આંતરડા સાથે જોડાય છે.
ચાર નિર્ણય “ચાલે એવા” operation ને “સારા” operation થી અલગ પાડે છે.
પેટનો કેટલો ભાગ. સામાન્ય intestinal type માટે ગાંઠની ઉપર ઓછામાં ઓછા પાંચ સેન્ટિમીટર સામાન્ય પેટ, અને diffuse type માટે એથી વધારે. જરા પણ શંકા હોય ત્યાં margin operation દરમિયાન frozen section થી ચકાસાય છે — દર્દી બેહોશ હોય ત્યારે જ pathologist જોઈ લે — ધારી લઈને પછી ખબર પડે એ ન ચાલે. “Total” શબ્દ ટાળવા માટે નાનો, ખેંચાયેલો પેટનો ટુકડો મૂકી રાખવાથી કોઈનું ભલું થતું નથી.
Lymph node ની સફાઈ. D2 dissection પેટની બાજુના node અને left gastric, common hepatic તથા splenic artery સાથેના ઊંડા station સાફ કરે છે. Body કે greater curvature ના tumour માં એમાં splenic artery સાથેના node આવે — અને એ જ ભાગ સૌથી વધારે અધૂરો રહી જાય છે. ઓછામાં ઓછા 15 node pathologist સુધી પહોંચવા જોઈએ, લક્ષ્ય 25 થી વધારે — એથી ઓછા હોય તો stage પોતે જ ભરોસાપાત્ર રહેતું નથી. આ માટે spleen અને pancreas ની પૂંછડી કાઢવામાં આવતી નથી; એ જૂની રીત હતી, જેમાં complication વધ્યાં અને survival નહીં.
જોડાણ (reconstruction). Subtotal પછી બચેલું પેટ નાના આંતરડાના loop સાથે Roux-en-Y રીતે જોડાય. Total પછી અન્નનળી પોતે નાના આંતરડા સાથે જોડાય — oesophagojejunostomy — જે બે માંથી વધારે કઠિન જોડાણ છે, અને એ જ નક્કી કરે છે કે operation પછીનું પહેલું અઠવાડિયું કેટલી બારીકાઈથી જોવાનું છે. Nutrition પહેલેથી નબળું હોય તો એ જ operation માં feeding jejunostomy મુકાય, જેથી જમાડવાનું ભૂખ પર આધારિત ન રહે.
કઈ રીતે. પેટના નીચેના ભાગના cancer માટે દૂરબીન અને robotic surgery સારી રીતે સ્થાપિત છે. Body cancer માં નિર્ણય case પ્રમાણે લેવાય, અને મોટી ગાંઠ, આજુબાજુના અંગમાં ઘૂસેલી ગાંઠ, diffuse type અને ઘણાં total gastrectomy માટે open રીત આજે પણ સાચી સમજદારી છે. Dr Harsh Shah આ scan અને તપાસના આધારે નક્કી કરે છે, admission પહેલાં શું plan છે એ કહે છે, અને શું બદલાય તો plan બદલાશે એ પણ કહે છે.
★★★★★
“We are very thankful to Dr. Harsh Shah for treating and operating on my father for gastric (stomach) cancer. From the first consultation to the surgery and follow-up, he guided us with great care and explained everything clearly. My father is doing well now.”
Moh. Ahsan · Google review, Apollo Hospital, ભાટ
★★★★★
“Dr Harsh Shah's dedication and commitment to his patients' health are commendable. He always provides comprehensive explanations and ensures that we understood our treatment plans.”
Haresh Chavda · Google review, ગોતા, અમદાવાદ
★★★★★
“My father has carcinoma of stomach, Harsh sir did radical gastrectomy and he is recovering very nicely under Dr. Harsh's observation. He listens to each and every complaint calmly and with patience and makes the patient very comfortable during treatment, during the procedure and during the stay at hospital.”
Tina Parmar · Google review, ગોતા, અમદાવાદ
દર્દીની લેખિત સંમતિથી મૂકેલું. દરેક દર્દીનો course અલગ હોય છે; આ એક વ્યક્તિનો અનુભવ છે, પરિણામનું વચન નહીં.
Subtotal gastrectomy પછી મોટા ભાગના દર્દી થોડું-થોડું અને વારંવાર જમીને લગભગ પૂરી વિવિધતાવાળો ખોરાક ફરી લઈ શકે છે. Total gastrectomy પછી સંગ્રહ કરવાની જગ્યા જ રહેતી નથી — એટલે થોડું-થોડું વારંવાર જમવાની રીત કાયમી બને છે, અને vitamin B12 નું injection જીવનભર લેવાનું જ હોય છે, એ મરજીની વાત નથી.
ત્રણ મોટા ભોજનને બદલે છ નાનાં — પહેલું વર્ષ તો ચોક્કસ. કેટલાક દર્દીને dumping થાય — ગળ્યું કે દૂધવાળું ખાધા પછી વીસ મિનિટે નબળાઈ, પસીનો કે ધબકારા — જે દવાથી નહીં પણ શું અને ક્યારે ખાવું એ બદલીને સંભાળાય છે. થોડા લોકોને bile reflux થી મોઢામાં કડવાશ અને સવારે ઉબકા આવે. વજન પહેલા ત્રણ મહિનામાં ઘટે અને પછી સ્થિર થાય; dietitian નું કામ એ ઘટાડાને સરકતો ઢાળ નહીં પણ સપાટ પગથિયું બનાવવાનું છે — અને એટલે જ એ referral operation પહેલાં થાય છે, પહેલો કિલો ગયા પછી નહીં.
Total gastrectomy પછી B12 નું injection દર ત્રણ મહિને જીવનભર, કારણ કે એને શોષવા દેતો પેટનો ભાગ જ નથી રહ્યો. Iron અને calcium પર નજર રખાય, અને પછીના વર્ષોમાં હાડકાની ઘનતા તપાસવી યોગ્ય રહે. આ કોઈ complication નથી. આ operation નું સાદું ગણિત છે — અને પહેલેથી સમજાવ્યું હોય તો સ્વીકારવું ઘણું સહેલું પડે છે.
Estimate દરેક દર્દી માટે અલગ બને છે અને admission પહેલાં લખીને અપાય છે. ફોન પર આંકડો કહેવાતો નથી — કારણ કે body cancer માં સૌથી મોટો ચલ, subtotal કે total, staging પૂરું થાય ત્યાં સુધી નક્કી થતો નથી.
આંકડો શું બદલે: operation open, laparoscopic કે robotic છે; આખું પેટ કાઢવું પડે છે કે નહીં; feeding jejunostomy મુકાય છે કે નહીં; તમે પસંદ કરેલી room category; અને intensive care માં કેટલી રાત, જો જરૂર પડે તો. Operation પહેલાં અને પછીની chemotherapy નો ખર્ચ operation થી અલગ ગણાય છે.
Apollo નું insurance desk બધા મોટા insurer અને TPA માટે cashless pre-authorisation સંભાળે છે. Operation નક્કી થાય એટલે તરત policy card અને treating doctor ના કાગળ મોકલો — pre-authorisation માં working day લાગે છે, અને મંજૂરી મોડી આવે તો તારીખ ખસે. Admission વખતે સાથે લાવો: policy ના કાગળ અને ફોટો ID, અગાઉના બધા report અને scan original માં, બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ કે લોહી પાતળું કરવાની દવા સહિતની ચાલુ દવાઓની યાદી, અને સાથે રહેનાર એક કુટુંબીજન.
પેટના વચ્ચેના ભાગના cancer માં આ ઔપચારિક સવાલ નથી, આ જ મુખ્ય સવાલ છે. ગાંઠની ઉપર ઓછામાં ઓછા પાંચ સેન્ટિમીટર સામાન્ય પેટ બચી શકે અને બચેલો ભાગ કામ લાગે એવો હોય, તો subtotal gastrectomy થાય. ગાંઠ body માં ઊંચે હોય, કે diffuse type ની હોય જે દેખાય એથી ઘણી આગળ દીવાલમાં ફેલાય — તો total gastrectomy જ પ્રામાણિક operation છે. Endoscopy નાં માપ અને biopsy નો પ્રકાર એ નક્કી કરે છે, અને admission પહેલાં તમને કહેવાશે કે શું plan છે અને theatre માં શું જોવા મળે તો બદલાશે.
પેટના વચ્ચેના ભાગનું cancer સામાન્ય રીતે ધીમે અને અદૃશ્ય રીતે લોહી વહાવે છે. લોહી પચી જાય છે, દેખાતું નથી — એટલે પહેલો સંકેત ઘટતું haemoglobin જ હોય, બીજું કોઈ લક્ષણ નહીં. પ્રૌઢ વયે, ખાસ કરીને 55 પછી, કે સાથે વજન ઘટવું અથવા જલદી પેટ ભરાઈ જવું હોય — તો iron ની બીજી ગોળીઓ પહેલાં endoscopy કરાવવી જોઈએ.
Routine માં નહીં, અને lymph node સાફ કરવા માટે તો નહીં જ. Splenic hilum અને splenic artery પાસેના node spleen જગ્યાએ રાખીને સાફ થાય છે. એ સફાઈ માટે spleen અને pancreas ની પૂંછડી કાઢવી એ જૂની રીત હતી; એમાં complication વધ્યાં અને survival સુધર્યું નહીં. Spleen ફક્ત ત્યારે કાઢાય જ્યારે ગાંઠ સીધી એમાં ઘૂસી હોય.
કોઈ વાર થાય, અને એ પહેલેથી વચન આપીને નહીં પણ case પ્રમાણે નક્કી થાય. પેટના નીચેના ભાગના cancer માટે દૂરબીન અને robotic surgery મજબૂત રીતે સ્થાપિત છે. Body cancer માં મોટી ગાંઠ, આજુબાજુના અંગમાં ઘૂસેલી ગાંઠ, diffuse type અને ઘણાં total gastrectomy — એ open રીતે વધારે સારાં થાય. અને નિર્ણય ચીરાની લંબાઈ નહીં, cancer ની સફાઈ કરે છે.
મોટા ભાગના દર્દી ચોથાથી છઠ્ઠા દિવસે ઘરે જાય. હળવી પ્રવૃત્તિ બે અઠવાડિયામાં, બેસીને કરવાનું કામ લગભગ ત્રણ અઠવાડિયામાં. પછી chemotherapy હોય તો આવતા થોડા મહિનાની લય એ બને — અને recovery કૅલેન્ડરથી નહીં, તમે શું જમી શકો છો અને કેટલું ચાલી શકો છો એનાથી માપવી.
એ ફેલાવો ગણાય — ભલે imaging માં કંઈ દેખાયું ન હોય — અને તરત gastrectomy કરવાથી ફાયદો થતો નથી. સારવાર systemic અને biomarker આધારિત બને, અને disease ખાતરીપૂર્વક જવાબ આપે તો જ operation ફરી વિચારાય. બરાબર આ કારણે staging laparoscopy મોટા operation ની શરૂઆતમાં નહીં, એની પહેલાં થાય છે.
હા, અને કોઈ સમજદાર surgeon એનો વિરોધ કરતો નથી. એને સાર્થક બનાવે છે — સાચી સામગ્રી લઈ જવી: biopsy ની slide અને block, CT ની image disc પર (ફક્ત report નહીં), અને માપ સાથેનો endoscopy report. ફક્ત summary ના કાગળ પર અપાયેલો second opinion એ કાગળ વિશેનો અભિપ્રાય છે. Plan સાચો કરવામાં ગયેલાં પંદર દિવસ બગડેલા દિવસ નથી.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre — ગોતા, અમદાવાદ
Consultation, report જોવાનું, follow-up અને surveillance.
Google: Dr Harsh Shah · 216 reviews માંથી 4.89
ગોતા clinic નો રસ્તો
Apollo Hospital — ભાટ, ગાંધીનગર
Admission, operation અને દાખલ રહેવાની સંભાળ.
Google: Dr Harsh Shah – Robotic GI Surgeon · 17 reviews માંથી 4.94
Apollo, ભાટ નો રસ્તો
પેટના cancer ના operation માટે દર્દી આખા ગુજરાતમાંથી અમદાવાદ આવે છે — ગાંધીનગર, મહેસાણા, નડિયાદ, આણંદ, ભાવનગર, રાજકોટ, જામનગર અને કચ્છ — અને દક્ષિણ રાજસ્થાન તથા પશ્ચિમ મધ્ય પ્રદેશથી પણ. Report પહેલાં WhatsApp પર મોકલી દો, તો પહેલી મુલાકાત ચાળણી નહીં પણ નિર્ણય બની શકે.
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
