Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 8 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro & Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
ડ્રેનેજ પછી મોટા ભાગના લોકો પહેલાં થોડું અને ઓછી ચરબીવાળું ભોજન લે છે, અને દુખાવો તથા પેટ ભરાયેલું લાગવું ઓછું થતાં કેટલાક અઠવાડિયામાં આહાર વધારે છે.
સાજા થવાની તપાસ તમને કેવું લાગે છે અને ફરી સ્કેન પરથી થાય છે. ખિસ્સું બંધ થઈ જાય પછી સ્ટેન્ટ કે નળી કાઢી શકાય.
ડ્રેનેજ પછી તાવ, નવો પેટનો દુખાવો, ઊલટી, કાળો મળ કે આંખો પીળી થાય તો તે જ દિવસે સર્જનને ફોન કરો.
આ લેખ ખિસ્સું ખાલી થયા પછીનાં અઠવાડિયાં વિશે છે. સોજાના હુમલાની પહેલા દિવસોથી પિત્તાશય સુધીની પૂરી માહિતી અમારા તીવ્ર સ્વાદુપિંડના સોજાની સારવાર પાનામાં છે.
થોડા દિવસ દવાખાનામાં રહેવું પડે છે. ખિસ્સું જઠરમાં કે નળીમાં ખાલી થાય ત્યારે ટીમ તાવ, દુખાવો અને લોહી વહેવા પર નજર રાખે છે.
ડ્રેનેજ દૂરબીનથી જઠર અને ખિસ્સા વચ્ચે સ્ટેન્ટ મૂકીને થઈ શકે. ચામડી દ્વારા નળી મૂકીને પણ થાય, અથવા ઓપરેશનથી. દરેક રસ્તાના પહેલા દિવસો જુદા હોય છે.
આ રસ્તાઓનો ફરક અમારા સ્યુડોસિસ્ટનું ડ્રેનેજ: દૂરબીન કે ઓપરેશન લેખમાં સમજાવ્યો છે. આ લેખ ત્યાંથી આગળ શરૂ થાય છે, જ્યારે તમે ઘરે જવાની તૈયારીમાં હો.
દિવસમાં છ વાર થોડું, નરમ અને ઓછી ચરબીવાળું ભોજન લો. ભૂખ પાછી આવે અને દુખાવો ન થાય તેમ સામાન્ય ખોરાક ધીમે ધીમે ઉમેરો.
સ્વાદુપિંડને વધારે મહેનત ન કરવી પડે ત્યારે તે સારી રીતે સાજું થાય છે. મોટું અને તેલવાળું ભોજન ગ્રંથિને વધુ કામે લગાડે છે અને દુખાવો પાછો લાવી શકે. થોડું ભોજન હળવું પડે છે, અને પહેલા અઠવાડિયામાં ઘણી વાર વધુ સહન થાય છે.
| તબક્કો | શું ખાવું | શું ટાળવું |
|---|---|---|
| ઘરે પહેલા દિવસો | દાળનું પાણી, ભાતની રાબ, ખીચડી, દહીં-ભાત, બાફેલાં શાક, કેળું | તળેલું, વધારે ઘી, મીઠાઈ, તીખું |
| પછીનાં અઠવાડિયાં | ઓછા તેલની રોટલી, બાફેલાં શાક, ઈંડાની સફેદી, ઓછી ચરબીવાળી માછલી કે ચિકન, છાશ | ભારે રસાવાળાં શાક, ક્રીમ, ચીઝ, બહારનું ખાવાનું |
| સારું લાગે અને દુખાવો શમે ત્યારે | ઘરનો સામાન્ય આહાર મર્યાદિત માત્રામાં, પૂરતા પ્રોટીન સાથે | દારૂ, હંમેશાં |
તમારો પોતાનો plan જુદો હોઈ શકે. ડાયાબિટીસ હોય કે નળી હજુ મૂકેલી હોય તો તમારા માટે ખાસ સલાહ જોઈએ.
સ્વાદુપિંડના સોજામાં વજન અને તાકાત ઘટે છે. દરેક નાના ભોજનમાં પ્રોટીન ઉમેરો, અને ખાવાનું ઓછું પડે તો સપ્લિમેન્ટ માગો.
સોજા પછી કેટલાકને ચરબી પચાવવામાં તકલીફ થાય છે. મળ ફિક્કો, ચીકણો અને તરતો હોય તો ડૉક્ટરને કહો. જમવા સાથે લીધેલી સ્વાદુપિંડની enzyme capsule મદદ કરી શકે.
દારૂ ફરી હુમલા અને નવાં ખિસ્સાનું સામાન્ય કારણ છે. ડ્રેનેજ પછી તેને સંપૂર્ણ બંધ કરવું ઘણું ઉપયોગી પગલું છે.
સાજી થતી ગ્રંથિમાં થોડો દારૂ પણ બીજો હુમલો લાવી શકે. પહેલો હુમલો દારૂથી થયો હોય તો બીજું ખિસ્સું થવાનું સાચું જોખમ છે. ધૂમ્રપાન પણ સ્વાદુપિંડને નુકસાન કરે છે, એટલે તે પણ બંધ કરો. છોડવું અઘરું લાગે તો કહો. મદદ મળે છે અને ડૉક્ટર ગોઠવી આપે છે.
મોટા ભાગના લોકોને કેટલાક અઠવાડિયામાં તાકાત આવે છે. ફરી સ્કેનથી ખબર પડે છે કે ખિસ્સું બંધ થયું કે નહીં, અને સ્ટેન્ટ કે નળી ક્યારે નીકળે તે તેના પરથી નક્કી થાય છે.
ખિસ્સાની અંદર મૃત પેશી હોય તો સાજા થવામાં વાર લાગી શકે. ત્યારે નેક્રોસેક્ટોમી લેખમાંનાં પગલાં લાગુ પડી શકે, અને સાજા થવાનો સમય લાંબો થાય. ડ્રેનેજનો નિર્ણય કેવી રીતે લેવાય છે તે અમારા સ્યુડોસિસ્ટને સારવાર જોઈએ કે નહીં લેખમાં સમજાવ્યું છે.
રોજ ચાલો, શરૂઆતમાં ભારે કંઈ ન ઉપાડો, અને દુખાવો ગયા પછી તથા સારું ખવાય ત્યારે બેઠાં કામ પર જાઓ. ભારે કામ માટે વધુ રાહ જુઓ.
હુમલો પિત્તાશયની પથરીથી થયો હોય તો ફરી ન થાય તે માટે સામાન્ય રીતે પિત્તાશય કઢાય છે. કારણ અમારા પથરીથી થતા સ્વાદુપિંડના સોજા લેખમાં છે.
તાવ, નવો કે તીવ્ર પેટનો દુખાવો, વારંવાર ઊલટી, કાળો મળ, આંખો પીળી થવી, અથવા નળીમાંથી નીકળવાનું બંધ થવું, તો તે જ દિવસે સર્જનને ફોન કરો.
થોડું, નરમ અને ઓછી ચરબીવાળું ભોજન લો, જેમ કે ખીચડી, દહીં-ભાત અને બાફેલાં શાક. દુખાવો ન થાય તેમ આહાર ધીમે ધીમે વધારો.
મોટા ભાગના લોકોને કેટલાક અઠવાડિયામાં તાકાત આવે છે. ફરી સ્કેનથી ખબર પડે છે કે ખિસ્સું બંધ થયું કે નહીં, અને આગળનો plan તે પરથી નક્કી થાય છે.
સામાન્ય રીતે નહીં. શરૂઆતમાં ચરબી ઘટાડાય છે અને પછી મર્યાદિત માત્રામાં પાછી ઉમેરાય છે. મળ ફિક્કો અને ચીકણો થાય તો enzyme capsule મદદ કરી શકે.
સ્કેનમાં ખિસ્સું બંધ થયેલું દેખાય અને તમે સારા હો ત્યારે. સમય દરેક માટે જુદો હોય છે, એટલે સર્જનના plan મુજબ ચાલો.
થઈ શકે, ખાસ કરીને જો હુમલાનું કારણ સારવાર વિના રહે. દારૂ બંધ કરવો અને પથરીની સારવાર કરાવવાથી જોખમ ઘટે છે.
ના. દારૂ બીજો હુમલો અને નવું ખિસ્સું લાવી શકે. તેને સંપૂર્ણ બંધ કરવું ઘણું ઉપયોગી પગલું છે.
દુખાવો ગયા પછી અને સારું ખવાય ત્યારે બેઠાં કામ ઘણી વાર શક્ય બને છે. ભારે કામ અને વજન ઉપાડવાનું સર્જન રજા આપે ત્યાં સુધી રાહ જુએ છે.
તાવ, નવો પેટનો દુખાવો, વારંવાર ઊલટી, કાળો મળ, આંખો પીળી થવી કે ચામડીની નળીમાંથી નીકળવાનું બંધ થવું, તો તે જ દિવસે ફોન કરો.
તીવ્ર સ્વાદુપિંડના સોજાની પૂરી સારવાર માટે તીવ્ર સ્વાદુપિંડના સોજાની સારવાર પાનું જુઓ. મુસાફરી પહેલાં પ્રશ્નો હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
સ્યુડોસિસ્ટ કે ભરાયેલા પ્રવાહીનું ડ્રેનેજ થયું છે, અને ઘરે શું ખાવું કે શાનું ધ્યાન રાખવું એ ખબર નથી? Dr Harsh Shah તમારા ડિસ્ચાર્જ કાગળો અને સ્કેન જુએ છે. તેઓ ખોરાક, હરવા-ફરવા અને ફોલો-અપનો સ્પષ્ટ plan નક્કી કરી આપે છે. તમારા રિપોર્ટ સાથે લાવો. ફોન પણ કરી શકો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલી શકો. Call +91-63555-64601 WhatsApp પર પૂછો
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.