Skip to main contentછેલ્લે અપડેટ: 17-Nov-2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gallbladder Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
તકલીફ કરતી પથરી માટે દૂરબીનથી પિત્તાશય કાઢવું એ જાણીતું ઓપરેશન છે. આગલા હુમલાની રાહ જોવા કરતાં વહેલું કરાવવું ઘણી વાર વધુ સારું રહે છે.
સલામતી એક પગલા પર ટકે છે. કંઈ પણ કાપતાં પહેલાં પિત્તની નળી અને ધમની સ્પષ્ટ દેખાવી જોઈએ. એ દેખાય નહીં તો સર્જને રસ્તો બદલવો જોઈએ.
સમય સંજોગ પ્રમાણે બદલાય છે. સોજાવાળું પિત્તાશય, સ્વાદુપિંડની નળીમાં પથરી કે મુખ્ય પિત્તનળીમાં પથરી હોય તો દરેકમાં પગલાંનો ક્રમ અલગ હોય છે.
પિત્તાશયની પથરીની પૂરી માહિતી માટે, લક્ષણોથી લઈને કોને ઓપરેશન જોઈએ ત્યાં સુધી, અમારું પિત્તાશયની પથરી અને સોજાની સારવાર પાનું વાંચો. આ લેખ બે સવાલ સમજાવે છે: ઓપરેશન ક્યારે કરવું અને તે સલામત રીતે કેવી રીતે થાય છે.
મોટા ભાગે વહેલું કરાવવું વધુ સલામત છે. રાહ જોવાથી પિત્તાશય કાઢવું સરળ થતું નથી. ફક્ત પથરીને બીજો હુમલો કરવાનો સમય મળે છે.
પહેલાં ઘણાને કહેવાતું કે સોજો ઉતરવા દો અને અઠવાડિયાં પછી આવો. કાળજીથી થયેલા અભ્યાસોએ તંદુરસ્ત દર્દીઓ માટે આ સલાહ બદલી નાખી. વહેલા ઓપરેશનથી દવાખાનામાં રહેવાનો સમય અને ખર્ચ ઘટ્યાં, અને તકલીફો વધી નહીં.
| તમારી સ્થિતિ | સામાન્ય સમય | કારણ |
|---|---|---|
| પથરીથી વારંવાર દુખાવાના હુમલા | લાંબી રાહ વગર નક્કી કરેલું ઓપરેશન | દરેક રાહ સાથે નવા હુમલાનું જોખમ રહે છે |
| તંદુરસ્ત વ્યક્તિને તીવ્ર સોજો | એ જ દાખલ થવા દરમિયાન, થોડા દિવસમાં | પેશી હજી નરમ છે અને અલગ થાય છે |
| હળવો સ્વાદુપિંડનો સોજો | દુખાવો શાંત થતાં ઘરે જતાં પહેલાં | અઠવાડિયાં રાહ જોવા કરતાં ફરી હુમલા ઓછા |
| ગંભીર સ્વાદુપિંડનો સોજો | સોજો અને પ્રવાહી શાંત થાય ત્યાં સુધી રાહ | સ્વાદુપિંડ પાસે વહેલું ઓપરેશન જોખમી છે |
| મુખ્ય પિત્તનળીમાં ફસાયેલી પથરી | પહેલાં નળી સાફ કરવી, પછી પિત્તાશય | નળીનો ચેપ પહેલો પ્રશ્ન છે |
| મોડા આવ્યા, જાડું અને ડાઘવાળું પિત્તાશય | હુમલાની સારવાર કરી, થોડા સમય પછી ઓપરેશન | અઘરા પિત્તાશયને જબરદસ્તીથી કાઢવું અસલામત છે |
અહીં મહત્ત્વનો શબ્દ છે નિર્ણય. જ્યાં દૂરબીનની સારી આવડત હોય અને ખુલ્લા ઓપરેશનનો સલામત રસ્તો હાથવગો હોય ત્યાં વહેલું ઓપરેશન થઈ શકે. એક અઠવાડિયાના સોજા પછી આવેલા દર્દી માટે નક્કી કરેલો અંતરાલ વધુ સારો હોઈ શકે.
તંદુરસ્ત વ્યક્તિ માટે સામાન્ય રીતે એ જ દાખલ થવા દરમિયાન વહેલું ઓપરેશન કરાય છે. શરૂઆતના થોડા દિવસમાં પેશી વધુ નરમ મળે છે.
શરૂઆતના દિવસોમાં દીવાલ સૂજેલી હોય છે પણ સ્તરો અલગ પડે છે. થોડા અઠવાડિયાં પછી સોજો ડાઘમાં બદલાય છે અને પિત્તાશય યકૃત અને નળી સાથે ચોંટી જાય છે. એટલે વ્યક્તિ તંદુરસ્ત હોય અને તૈયારી હોય તો સર્જનો અઠવાડિયાં સુધી શાંત પાડવાનું પસંદ કરતા નથી.
જો વ્યક્તિ બેભાન કરવા માટે બહુ નબળી હોય, તો પહેલાં ત્વચામાંથી નળી મૂકીને પિત્તાશય ખાલી કરી શકાય. તબિયત સુધરે પછી ઓપરેશન થાય છે. પેશી એટલી ડાઘવાળી હોય કે આખું પિત્તાશય ન નીકળે ત્યારે શું થાય છે તે અમારા લેખ અઘરું પિત્તાશય અને માત્ર ભાગ કેમ નીકળે માં સમજાવ્યું છે.
હળવા સોજામાં સામાન્ય રીતે ઘરે જતાં પહેલાં પિત્તાશય કઢાય છે. દર્દીને ઘરે મોકલી અઠવાડિયાં પછી બોલાવવાથી ફરી હુમલા આવે છે.
પથરી સરકીને થોડા સમય માટે સ્વાદુપિંડની નળી રોકી શકે છે. પિત્તાશય રહે ત્યાં સુધી વધુ પથરી આવી શકે. દુખાવો, ઊલટી અને લોહીના ટેસ્ટ શાંત થાય ત્યારે એ જ દાખલ થવા દરમિયાન પિત્તાશય કાઢવાથી ફરી બીમાર થઈને આવવાની શક્યતા ઘટે છે.
ગંભીર સોજો જુદો છે. સ્વાદુપિંડમાં મૃત ભાગ અને આસપાસ પ્રવાહી હોઈ શકે. ત્યાં વહેલું ઓપરેશન જોખમી છે, એટલે બધું શાંત થાય ત્યાં સુધી, ઘણી વાર અઠવાડિયાં, ઓપરેશન રાહ જુએ છે.
એક પગલું સલામત બનાવે છે: સલામતીનું નિર્ણાયક દૃશ્ય. સર્જન જગ્યા એટલી સાફ કરે કે પિત્તાશયમાં ફક્ત સિસ્ટિક નળી અને સિસ્ટિક ધમની જતી દેખાય.
મુખ્ય પિત્તનળી પિત્તાશયની ખૂબ નજીક ચાલે છે. તેને નાની સિસ્ટિક નળી સમજીને કાપી નાખવામાં આવે તો ઈજા ગંભીર હોય છે અને સુધારવી અઘરી છે. નિર્ણાયક દૃશ્ય એક ઇરાદાપૂર્વકની તપાસ છે, જે કોઈ ક્લિપ મૂકતાં પહેલાં થાય છે.
| સર્જન શું ખાતરી કરે છે | તેનો અર્થ શું | ચૂકી જાય તો જોખમ |
|---|---|---|
| ગરદન પાસેનો ત્રિકોણ સાફ થયો | ચરબી અને રેસાવાળી પેશી દૂર થઈ | મુખ્ય નળી સિસ્ટિક નળી જેવી લાગે |
| નીચેનો ભાગ યકૃતથી ઉપાડ્યો | ગરદન તેની જગ્યાએથી છૂટી | મુખ્ય નળી પિત્તાશય સાથે ખેંચાઈ આવે |
| પિત્તાશયમાં ફક્ત બે રચના જાય છે | સિસ્ટિક નળી અને સિસ્ટિક ધમની | ક્લિપ ખોટી નળી પર લાગે |
સારી ટીમ આ તપાસ માટે મોટેથી થોભે છે, જેમ ઉડાન પહેલાં તપાસ થાય છે. સોજાને કારણે રચના છુપાય તો સલામત રસ્તો છે અટકીને રસ્તો બદલવો. તેનો અર્થ નળીનો રંગવાળો એક્સ-રે, પિત્તાશયનો માત્ર ભાગ કાઢવો, કે પેટ ખોલવું હોઈ શકે. રસ્તો બદલવો એ સારો નિર્ણય છે, નિષ્ફળતા નથી. આવા વિકલ્પો વિશે વધુ અમારા લેખ પિત્તાશયનો માત્ર ભાગ કેમ નીકળે માં છે.
સર્જન કેમેરા સાથે થોડા નાના કાપા દ્વારા કામ કરે છે. પિત્તાશય છૂટું કરી, તેની નળી અને ધમની બંધ કરી, થેલીમાં બહાર કઢાય છે.
Dr Harsh Shah દૂરબીનથી અને ખુલ્લું, બંને પ્રકારનું ઓપરેશન કરે છે. સાદા ઓપરેશન પછી ડ્રેન નિયમિત મૂકાતું નથી. ફક્ત ઝરણ, પિત્તનો ડાઘ કે મુશ્કેલ ટાંકા હોય ત્યારે જ મૂકાય છે.
બધાને નહીં. નળીમાં પથરીની શંકા હોય કે રચના સ્પષ્ટ ન હોય ત્યારે ઓપરેશન દરમિયાન પિત્તનળીનો રંગવાળો એક્સ-રે કરાય છે.
દરેક વખતે કરવાથી નળીની ઈજા અટકે છે એવું અભ્યાસોમાં દેખાયું નથી. રક્ષણ કાળજીથી મેળવેલું નિર્ણાયક દૃશ્ય કરે છે. લીવરના ટેસ્ટ બગડેલા હોય, નળી પહોળી દેખાય કે ચિત્ર ગૂંચવણભર્યું હોય ત્યારે રંગનો ટેસ્ટ કામ લાગે. નવો ચમકતો રંગ કેમેરા દ્વારા, કિરણ વગર, નળીઓ દેખાડી શકે છે, એક વધારાની મદદ તરીકે.
સાદા નક્કી કરેલા ઓપરેશનમાં નિયમિત એન્ટિબાયોટિક અને ડ્રેનથી બહુ ફાયદો થતો નથી. ઘણા તંદુરસ્ત લોકો એ જ દિવસે કે બીજા દિવસે ઘરે જાય છે.
ખુલ્લું ઓપરેશન પહેલો રસ્તો નથી. તે લોહી વહેવું, અસ્પષ્ટ રચના કે વધુ મોટા ભાગને કાઢવો પડે એવી કેન્સરની શંકા માટે રખાય છે. જાડી, અનિયમિત દીવાલથી એવી શંકા ઊભી થાય તો પિત્તાશય થેલીમાં કાઢીને તપાસ માટે મોકલાય છે.
જમણી પાંસળી નીચે વારંવાર દુખાવો થાય, કે તાવ સાથે દુખાવો કે પીળી આંખો હોય તો જલદી સર્જનને બતાવો. આગલા હુમલાની રાહ ન જુઓ.
સોજાવાળા પિત્તાશયમાં તંદુરસ્ત વ્યક્તિને સામાન્ય રીતે એ જ દાખલ થવા દરમિયાન ઓપરેશનની સલાહ અપાય છે. અઠવાડિયાં રાહ જોવાથી મોટા ભાગે બીજો હુમલો જ આવે છે. તમારા સ્કેન, લોહીના ટેસ્ટ અને તબિયત જોઈને સર્જન નક્કી કરે છે.
લક્ષણ વગરની પથરી ઘણી વાર ફક્ત જોવામાં આવે છે. જો દુખાવાનો હુમલો, સોજો કે કોઈ તકલીફ થઈ હોય, તો લાંબી રાહ વગર નક્કી કરેલું ઓપરેશન સામાન્ય સલાહ છે.
હળવા સોજામાં રજા પહેલાં પિત્તાશય કાઢવાથી, ઘરે જઈને અઠવાડિયાં પછી પાછા આવવા કરતાં, ફરી હુમલા ઓછા થાય છે. ગંભીર સોજામાં સોજો શાંત થાય ત્યાં સુધી ઓપરેશન રાહ જુએ છે.
કંઈ પણ ક્લિપ કરતાં પહેલાંની તપાસ છે. સર્જન બતાવે છે કે પિત્તાશયમાં ફક્ત સિસ્ટિક નળી અને સિસ્ટિક ધમની જાય છે. તે મુખ્ય પિત્તનળીને ઈજાથી બચાવે છે.
ઘણી વાર, પણ હંમેશાં નહીં. સોજા કે ડાઘથી રચના છુપાય તો સર્જન પિત્તાશયનો માત્ર ભાગ કાઢી શકે કે પેટ ખોલી શકે. એ સલામત નિર્ણય છે, નિષ્ફળતા નથી.
સાદા નક્કી કરેલા ઓપરેશન પછી નિયમિત નહીં. સોજાવાળું પિત્તાશય, ઢોળાયેલું પિત્ત, મોટી ઉંમર કે ડાયાબિટીસ, અથવા મુશ્કેલ ટાંકા હોય ત્યારે એન્ટિબાયોટિક અને ડ્રેન રખાય છે.
ઘણા તંદુરસ્ત લોકો એ જ દિવસે કે બીજા દિવસે ઘરે જાય છે. પિત્તાશયમાં ખૂબ સોજો હોય કે ઓપરેશન અઘરું રહ્યું હોય તો વધુ રોકાવું પડે છે.
પિત્તાશયની પથરી અને તેની સારવારની પૂરી માહિતી માટે પિત્તાશયની પથરી અને સોજાની સારવાર પાનાથી શરૂ કરો. આવતાં પહેલાં સવાલ હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
પિત્તાશયમાં પથરી નીકળી છે અને શંકા છે કે હમણાં ઓપરેશન કરાવવું કે રાહ જોવી? અમદાવાદના પિત્તાશય અને પેટના સર્જન Dr Harsh Shah પિત્તાશય કઢાવવાનો સાચો સમય અને સલામત રીત સમજાવે છે. સોનોગ્રાફી અને લોહીના રિપોર્ટ સાથે લાવો. તમારા હુમલા અને તબિયત પ્રમાણે શું બંધબેસે છે તે તેઓ કહેશે. ફોન કે WhatsApp પર સંદેશ પણ કરી શકો. Call For Appointment Book on WhatsApp Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.