Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 6 નવેમ્બર 2026
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
HIPEC & Abdominal Lining Cancer Surgeon
Dr. Jivraj Mehta Hospital, Vasna, Ahmedabad · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
Pseudomyxoma peritonei એટલે પેટમાં ફેલાયેલું જેલી જેવું મ્યુકસ, જે મોટા ભાગે એપેન્ડિક્સની નાની મ્યુકસ બનાવતી ગાંઠમાંથી આવે છે. તે ધીમે વધે છે, પણ જગ્યા ભરતું જાય છે અને જાતે જતું નથી.
જે લોકો ઓપરેશન માટે યોગ્ય છે તેમની સામાન્ય સારવારમાં બે ભાગ હોય છે. Cytoreductive surgery (CRS) દેખાતી બધી જમાવટ કાઢે છે. પછી HIPEC, એટલે પેટને ગરમ કીમોથેરાપીથી ધોવાની રીત, કરવામાં આવે છે.
સ્કેન પર આધારિત plan માગો, અને રોગ પેટના કેટલા ભાગમાં પહોંચ્યો છે તેનો સ્પષ્ટ જવાબ લો.
તપાસ, ઓપરેશન અને એપેન્ડિક્સની ગાંઠોની આખી વાત માટે અમારું એપેન્ડિક્સની ગાંઠની સારવાર પાનું વાંચો. આ લેખ એક જ વાત સમજાવે છે: pseudomyxoma માટેનું મોટું ઓપરેશન કેવું હોય.
તે પેટની પરતનો ધીમો, મ્યુકસ બનાવતો રોગ છે. મ્યુકસ જેલી જેવું ઘટ્ટ હોય છે, એટલે લોકો તેને જેલી બેલી કહે છે.
મોટા ભાગના દર્દીઓમાં મૂળ એપેન્ડિક્સની મ્યુકસ બનાવતી ગાંઠ હોય છે. એપેન્ડિક્સની દીવાલ તૂટે છે અને ગાંઠના કોષો સાથે મ્યુકસ પેટમાં ફેલાય છે. કોષો પરત પર ચોંટી જાય છે અને વધુ મ્યુકસ બનાવતા રહે છે. મહિનાઓ કે વર્ષોમાં પેટ ધીમે ધીમે ફૂલે છે. કેટલાક લોકોમાં આ અચાનક મળે છે, એપેન્ડિક્સના સોજાની શંકાએ ઓપરેશન વખતે કે બીજા કારણે કરેલા સ્કેનમાં. સ્ત્રીઓમાં ક્યારેક અંડાશયમાં ગાંઠ દેખાવી એ પહેલો સંકેત હોય છે.
શરીરમાં બીજે વજન વધ્યા વિના પેટ વધતું જાય તે જાણીતું ચિહ્ન છે. શરૂઆતનાં ચિહ્નો સહેલાઈથી ચૂકી જવાય છે.
Contrast CT કે MRI બતાવે છે કે મ્યુકસ ક્યાં છે. બાયોપ્સી કે પેટની અંદર જોવાથી grade મળે છે. દરેક આગળનો નિર્ણય આ grade પર ચાલે છે.
CEA, CA 19-9 અને CA 125 જેવા લોહીના માર્કર જોવાય છે. તે એક સંકેત છે, અને સ્કેન સાથે મળીને વંચાય છે. મ્યુકસ ચોક્કસ જગ્યાઓએ જમા થાય છે: ડાયાફ્રામ નીચે, પેલ્વિસમાં, ઓમેન્ટમ પર અને જમણી બાજુએ. હલનચલન કરતા નાના આંતરડાને તે ઘણી વાર ઓછું અસર કરે છે, અને એટલે જ ઓપરેશન કામ કરી શકે છે. મોટા આંતરડાની તપાસ માટે કોલોનોસ્કોપી ઘણી વાર ઉમેરાય છે. પછી પેથોલોજિસ્ટ grade જણાવે છે, જે ગાંઠ કેટલી ઝડપે વર્તે છે તે બતાવે છે.
મ્યુકસ એટલું ઘટ્ટ હોય છે કે પૂરું નીકળતું નથી, અને ઇન્જેક્શન કે ગોળી દ્વારા આપેલી દવા તેમાં સારી રીતે પહોંચતી નથી. ડ્રેનેજથી ટૂંકી રાહત મળે છે અને મ્યુકસ પાછું ભરાય છે.
સોય વડે ડ્રેનેજ કે નાના ઓપરેશનથી મ્યુકસ કાઢવાથી તંગ પેટને થોડા સમય માટે રાહત મળે છે. પણ મ્યુકસ બનાવતા કોષો તેનાથી નીકળતા નથી. વારંવાર ડ્રેનેજથી ડાઘની પેશી પણ બને છે, જે પછીના પૂરા ઓપરેશનને અઘરું બનાવે છે. એટલે જે વ્યક્તિ યોગ્ય હોય તેને ડૉક્ટરો સામાન્ય રીતે વહેલું, આયોજનપૂર્વકનું પૂરું ઓપરેશન સૂચવે છે. ઊંચા grade ના રોગમાં અને ઓપરેશન ન થઈ શકે તેવા કેટલાક લોકોમાં કીમોથેરાપીની ભૂમિકા હોય છે.
CRS પેટમાંથી દેખાતી બધી જમાવટ કાઢે છે. HIPEC ન દેખાતા કોષો માટે પેટને ગરમ કીમોથેરાપીથી ધુએ છે. બંને એક જ બેઠકમાં થાય છે.
| ભાગ | તે શું કરે છે | તેમાં શું આવી શકે |
|---|---|---|
| CRS (cytoreductive surgery) | દેખાતું બધું મ્યુકસ અને ગાંઠ ભાગ પ્રમાણે કાઢે છે | રોગવાળી પરત કાઢવી, ઓમેન્ટમ કાઢવું, અને સંકળાયેલું હોય તો એપેન્ડિક્સ, પિત્તાશય કે આંતરડાનો ભાગ કાઢવો. સ્ત્રીઓમાં અંડાશય અને ગર્ભાશય કાઢવાની જરૂર પડી શકે |
| રોગનું સ્કોરિંગ | પેટનો કેટલો ભાગ સંકળાયેલો છે અને કેટલું પૂરું સાફ થયું તે માપે છે | સર્જન પહેલાં અને પછી પેટના દરેક વિભાગમાં રોગનો વિસ્તાર નોંધે છે, અને કોઈ દેખાતો રોગ ન રહે તે લક્ષ્ય રાખે છે |
| HIPEC (ગરમ કીમોથેરાપી પેટમાં) | પરત પર રહી ગયેલા સૂક્ષ્મ કોષોને અસર કરે છે | ગરમ દવાનું દ્રાવણ લગભગ એક કલાક કે વધુ સમય પેટમાં ફેરવાય છે, પછી કાઢી લેવાય છે |
| ફરી ગોઠવણ અને સાજા થવું | આંતરડું જોડે છે અને પેટ બંધ કરે છે | ડ્રેન મુકાય છે. અસ્થાયી સ્ટોમા થોડા લોકોમાં જ જોઈએ |
CRS નું લક્ષ્ય છે કે કોઈ દેખાતો રોગ ન રહે. મ્યુકસ કેટલું પૂરું કાઢી શકાયું તે ઓપરેશન કેટલું કામ કરે છે તેના મજબૂત સંકેતોમાંનું એક છે.
મ્યુકસ ગડીઓમાં અને ડાયાફ્રામ નીચે સંતાય છે, એટલે સર્જન આખા પેટમાં ગોઠવેલા ક્રમે કામ કરે છે. આંતરડું કાઢવું પડે તો તે જ બેઠકમાં જોડી દેવાય છે. મ્યુકસ કાઢ્યા પછી HIPEC થાય છે, જેમાં પેટ ખુલ્લું અથવા બંધ પદ્ધતિમાં હોય છે. દવા, તેનો ડોઝ અને સમય ટીમ તમારી ગાંઠ મુજબ નક્કી કરે છે. ગરમી દવાને કોષો પર વધુ અસર કરવા મદદ કરે છે. ધોયા પછી પ્રવાહી કાઢી લેવાય છે અને પેટ બંધ થાય છે.
નિર્ણય ત્રણ બાબતો પર ટકે છે: રોગ કેટલો ફેલાયો, તમે કેટલા સક્ષમ છો, અને ગાંઠનો grade. સ્કેન અને પૂરી તપાસ પછી તે લેવાય છે.
આ મોટું ઓપરેશન છે. જોખમો વાસ્તવિક છે, અને ICU સહાય સાથેની નિષ્ણાત ટીમ તેને ઘટાડે છે. સંમતિ આપતાં પહેલાં તમને બધાં જોખમ સંપૂર્ણ સાંભળવાં જોઈએ.
શરૂઆતના દિવસો ICU માં સંભાળ, પછી કેટલાંક અઠવાડિયાં વૉર્ડમાં. તાકાત પાછી આવતાં મહિનાઓ લાગે છે, તબક્કાવાર.
ફિઝિયોથેરાપિસ્ટની મદદથી ચાલવાનું વહેલું શરૂ થાય છે. ખાવાનું તબક્કાવાર પાછું આવે છે, પહેલાં પ્રવાહી અને પછી ઘન ખોરાક, અને ડાયટિશિયન પ્રોટીન તથા કેલરીનું માર્ગદર્શન આપે છે. દુખાવાનું નિયંત્રણ, છાતીની કસરત અને ગઠ્ઠા અટકાવવાના ઉપાય રોજિંદા ક્રમનો ભાગ છે. મોટા ભાગના લોકો એકથી ત્રણ અઠવાડિયામાં ઘરે જાય છે. ત્યાર પછી સ્કેન અને માર્કર સાથે નિયમિત ફોલો-અપ આવે છે, જે અમારા લેખ એપેન્ડિક્સની ગાંઠના ઓપરેશન પછી ફોલો-અપ માં સમજાવ્યું છે.
પૂછો કે સ્કેન શું બતાવે છે, plan શું છે, અને રોગ પૂરો ન કાઢી શકાય તો ટીમ શું કરશે.
આ એવી સ્થિતિ છે જેમાં મ્યુકસ બનાવતી ગાંઠ, મોટા ભાગે એપેન્ડિક્સની, પેટમાં જેલી જેવું મ્યુકસ ફેલાવે છે. મ્યુકસ પેટની પરત પર જમા થઈને ધીમે ધીમે જગ્યા ભરે છે. તે દુર્લભ છે, અને મોટા ભાગના લોકોમાં ધીમે વધે છે.
ફક્ત દવાથી ભાગ્યે જ કાબૂ આવે છે. મ્યુકસ ઘટ્ટ હોય છે અને દવા તેમાં સારી રીતે પહોંચતી નથી. મ્યુકસ કાઢી લેવાથી થોડા સમય માટે જ રાહત મળે છે. જે લોકો ઓપરેશન માટે યોગ્ય હોય તેમાં ઓપરેશન મુખ્ય સારવાર છે.
CRS એટલે cytoreductive surgery, જેમાં સર્જન પેટમાંથી દેખાતું બધું મ્યુકસ અને ગાંઠ કાઢે છે. HIPEC એટલે ગરમ કીમોથેરાપી. ઓપરેશનને અંતે ગરમ દવાનું દ્રાવણ પેટમાં ફેરવવામાં આવે છે, જે ન દેખાતા કોષોને અસર કરે છે.
તે લાંબું ઓપરેશન છે, ઘણી વાર ઘણા કલાકનું, કારણ કે પેટની આખી પરત તબક્કાવાર તપાસીને સાફ થાય છે. સમય મ્યુકસ કેટલું છે તેના પર આધાર રાખે છે. ઓપરેશન પછી ICU બેડ અગાઉથી તૈયાર રખાય છે.
નાના આંતરડામાં વ્યાપક ફેલાવો હોય, લાંબા ઓપરેશન માટે શરીર ખૂબ નબળું હોય, કે રોગ પેટની બહાર હોય તો બીજા વિકલ્પ યોગ્ય થઈ શકે. સ્કેન, તપાસ અને શારીરિક ક્ષમતા નક્કી કરે છે, ફક્ત ઉંમર નહીં.
હૉસ્પિટલમાં સામાન્ય રીતે એકથી ત્રણ અઠવાડિયાં રહેવું પડે, અને પૂરી તાકાત પાછી આવતાં કેટલાક મહિના લાગે. ખાવાનું તબક્કાવાર શરૂ થાય છે અને ચાલવાનું વહેલું શરૂ થાય છે. ખોરાક, ફિઝિયોથેરાપી અને તપાસનો plan ટીમ તમારી સાથે બનાવે છે.
ધીમે ધીમે આવી શકે, એટલે સ્કેન અને માર્કર વર્ષો સુધી ગોઠવાય છે. શક્યતા ગાંઠના grade અને મ્યુકસ કેટલું પૂરું કાઢી શકાયું તેના પર આધાર રાખે છે. વહેલી ખબર પડે તો આગળની સારવાર સરળ રહે છે.
એપેન્ડિક્સની ગાંઠો અને તેમની સારવારની પૂરી માહિતી માટે એપેન્ડિક્સની ગાંઠની સારવાર પાનાથી શરૂ કરો. આવતા પહેલાં સવાલ હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
પેટમાં મ્યુકસ છે, અથવા એપેન્ડિક્સની ગાંઠથી "જેલી બેલી" થયું છે એવું કહેવાયું? Dr Harsh Shah તમારા સ્કેન અને રિપોર્ટ જોશે. તેઓ સમજાવશે કે cytoreductive surgery અને HIPEC તમને લાગુ પડે કે નહીં, અને plan સરળ ભાષામાં મૂકી આપશે. ફોન કરો, અથવા સ્કેન WhatsApp પર મોકલો. ફોન કરો +91-63555-64601 સ્કેન WhatsApp પર મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.