WhatsApp Skip to main content

Dr. Harsh J Shah

સ્ટેજ 1 થી 3 કોલોન કેન્સરમાં શું ઓપરેશન પૂરતું છે?

છેલ્લે સુધાર્યું: 14 નવેમ્બર 2026

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah, colon cancer surgeon, Ahmedabad

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
કોલોન કેન્સર સર્જન
Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ

ટૂંકમાં

સ્ટેજ I થી III કોલોન કેન્સરમાં ઓપરેશન મુખ્ય સારવાર છે. તેમાં ગાંઠવાળો આંતરડાનો ભાગ, તેની લોહીની નળીઓ અને પાસેની લસિકા ગાંઠો કાઢવામાં આવે છે.

સ્ટેજ I માં સામાન્ય રીતે ફક્ત ઓપરેશન પૂરતું છે. સ્ટેજ II માં રિપોર્ટમાં જોખમના સંકેત હોય તો જ કીમોથેરાપી જોઈએ. સ્ટેજ III માં સામાન્ય રીતે ઓપરેશન પછી કીમોથેરાપી અપાય છે.

સારવારનો છેલ્લો પ્લાન ઓપરેશન પછીના પેથોલોજી રિપોર્ટથી નક્કી થાય છે, ફક્ત સ્કેનથી નહીં.

આ લેખ દૂરના અંગો સુધી ન ફેલાયેલા કેન્સરની સારવાર સમજાવે છે. તપાસ, ઓપરેશન અને આખી સારવાર માટે અમારું કોલોન કેન્સરની સારવાર, અમદાવાદ પાનું જુઓ. તમારો સ્ટેજ હજી સ્પષ્ટ ન હોય તો પહેલાં કોલોન કેન્સરનો સ્ટેજ 0 થી IV કેવી રીતે નક્કી થાય તે વાંચો.

સ્ટેજ 1 થી 3 ની સારવાર શું છે

કેન્સર દૂરના અંગો સુધી પહોંચ્યું નથી, એટલે હેતુ તેને કાયમ માટે દૂર કરવાનો છે. મુખ્ય કામ ઓપરેશન કરે છે. ફરી થવાની શક્યતા ઘટાડવા કીમોથેરાપી ઉમેરાય છે.

સ્ટેજ પ્રમાણે સામાન્ય સારવાર
સ્ટેજમુખ્ય સારવારઓપરેશન પછી કીમોથેરાપી?
Iકોલોનનું ઓપરેશનમોટા ભાગના દર્દીમાં જરૂર નથી
IIકોલોનનું ઓપરેશનરિપોર્ટમાં જોખમના સંકેત હોય તો જ
IIIકોલોનનું ઓપરેશનહા, લગભગ ત્રણ થી છ મહિના

આ સામાન્ય માર્ગદર્શન છે. તમારો પોતાનો પ્લાન જુદો હોઈ શકે. ઉંમર, બીજી બીમારીઓ અને ગાંઠની તપાસ બધું ગણાય છે.

સ્ટેજ 1 માં શું થાય છે

સ્ટેજ I એટલે ગાંઠ આંતરડાની દીવાલ સુધી સીમિત છે અને એકેય ગાંઠ ભરાઈ નથી. સામાન્ય રીતે ફક્ત ઓપરેશન પૂરતું છે.

  • ખૂબ શરૂઆતની ગાંઠ. પોલિપની અંદરનું નાનું, ઓછા જોખમવાળું કેન્સર સ્કોપથી કાઢી શકાય. પેથોલોજિસ્ટને ધાર સ્વચ્છ મળે અને જોખમના સંકેત ન હોય તો જ આ શક્ય છે.
  • પોલિપ પર જોખમના સંકેત. કાપેલી ધાર સ્વચ્છ ન હોય, કે નાની નળીઓમાં કેન્સરના કોષો હોય તો ઓપરેશન સલાહભર્યું છે. ગાંઠ નાની હોય તો પણ લસિકા ગાંઠોમાં કેન્સર હોઈ શકે.
  • દીવાલમાં રહેલી ગાંઠ. અસરગ્રસ્ત ભાગ તેની ગાંઠો સાથે કાઢવામાં આવે છે. કીમોથેરાપી અપાતી નથી.

સ્ટેજ 2 માં કીમોથેરાપી ક્યારે જોઈએ

હંમેશાં નહીં. સ્ટેજ II ના ઘણા દર્દી ફક્ત ઓપરેશન પછી સારા રહે છે. કેન્સર પાછું આવવાના સંકેત રિપોર્ટમાં હોય ત્યારે કીમોથેરાપી સૂચવાય છે.

  • T4 ગાંઠ. તે આંતરડાના બહારના આવરણ કે પાસેના અંગ સુધી પહોંચી છે.
  • 12 કરતાં ઓછી ગાંઠો તપાસાઈ. કેન્સરવાળી ગાંઠ ચૂકી ગઈ હોઈ શકે.
  • નાની નળીઓ કે ચેતાઓમાં કેન્સરના કોષો.
  • કોષો બરાબર બન્યા ન હોય, કે “બડિંગ” વધુ હોય.
  • શરૂઆતમાં આંતરડામાં અવરોધ કે કાણું. કટોકટીનું ઓપરેશન કરવું પડે તો જોખમ વધે છે.
  • કાપેલી ધાર ગાંઠની નજીક.

ગાંઠ પરની MMR કે MSI તપાસ પણ મહત્ત્વની છે. MMR ની ખામીવાળી સ્ટેજ II ગાંઠો ફક્ત ઓપરેશન પછી સારી રહેવાનું વલણ ધરાવે છે. આવા દર્દીમાં જૂની કીમોથેરાપીની ગોળીઓ અને ડ્રિપથી વધારાનો ફાયદો ઓછો થાય છે. કીમોથેરાપી સૂચવતાં પહેલાં ડૉક્ટર આ તપાસ અને જોખમના સંકેતો સાથે તોલે છે.

સ્ટેજ 3 માં સારવારનો પ્લાન શું છે

સ્ટેજ III એટલે કેન્સર પાસેની ગાંઠો સુધી પહોંચ્યું છે. પ્રમાણભૂત પ્લાનમાં પહેલાં ઓપરેશન થાય છે, પછી થોડા અઠવાડિયે કીમોથેરાપી શરૂ થાય છે.

  • સમય. તમે સાજા થઈ જાઓ પછી, ઓપરેશનના લગભગ ચારથી આઠ અઠવાડિયે કીમોથેરાપી શરૂ થાય છે.
  • દવાઓ. સામાન્ય પસંદગી FOLFOX છે, જે દર બે અઠવાડિયે ડ્રિપથી અપાય છે, અને CAPOX છે, જેમાં ડ્રિપ સાથે ગોળીઓ હોય છે. બંનેમાં ઑક્ઝાલિપ્લેટિન હોય છે.
  • સમયગાળો. ઓછા જોખમવાળા સ્ટેજ III માં ત્રણ મહિનાની CAPOX ઘણી વાર છ મહિના જેટલી જ અસરકારક હોય છે. વધુ જોખમવાળા કેન્સરમાં સામાન્ય રીતે છ મહિના અપાય છે.
  • આડઅસર. આંગળીઓ અને અંગૂઠામાં ઝણઝણાટી, થાક અને પાતળા ઝાડા ઘણી વાર થાય છે. દરેક મુલાકાતમાં તે તપાસાય છે અને જરૂર પડે તો ડોઝ બદલાય છે.

ઑક્ઝાલિપ્લેટિન વાપરી શકાય નહીં તો ફક્ત કેપેસિટાબિનની ગોળીઓ યોગ્ય વિકલ્પ છે. 75 વર્ષથી મોટા દર્દીમાં વધુ કાળજીથી પ્લાન બને છે અને પહેલાં શરીરની તંદુરસ્તી તપાસાય છે.

કોલોનના ઓપરેશનમાં શું કરવામાં આવે છે

સર્જન ગાંઠવાળો કોલોનનો ભાગ, તેની લોહીની નળીઓ અને ગાંઠો સાથે કાઢે છે. પછી બંને કાપેલા છેડા જોડવામાં આવે છે.

કેટલો ભાગ કાઢવો તે ગાંઠ ક્યાં છે તેના પર આધારે છે. જમણી બાજુની ગાંઠમાં રાઇટ હેમિકોલેક્ટોમી થાય છે. ડાબી બાજુની ગાંઠમાં લેફ્ટ હેમિકોલેક્ટોમી થાય છે, અને સિગ્મોઇડની ગાંઠમાં સિગ્મોઇડ કોલેક્ટોમી થાય છે. દરેકમાં સિદ્ધાંતો સરખા છે.

  • સ્વચ્છ ધાર. ગાંઠની બંને બાજુ સ્વસ્થ આંતરડાની પૂરતી લંબાઈ લેવાય છે.
  • લોહીની નળીઓ અને ગાંઠો. નળીઓ તેમના મૂળ પાસે બાંધવામાં આવે છે. તેથી ગાંઠમાંથી નીકળતી લસિકા ગાંઠો પણ નીકળે છે. ઓછામાં ઓછી 12 ગાંઠો પેથોલોજિસ્ટ સુધી પહોંચવી જોઈએ.
  • જમણી બાજુની ગાંઠો. સર્જન આંતરડા ફરતેની આખી ચરબીની પટ્ટી તેની નળીઓ સાથે કાઢે છે. તેને કમ્પ્લીટ મેસોકોલિક એક્સિઝન કહે છે. તેમાં ગાંઠોની વધુ સંપૂર્ણ સફાઈ થાય છે.
  • આંતરડું જોડવું. છેડા ટાંકા કે સ્ટેપલરથી જોડાય છે. લીક થવાનું ઊંચું જોખમ હોય તેવા થોડા દર્દીમાં જ કામચલાઉ સ્ટોમા જોઈએ.

દૂરબીન કે ખુલ્લું ઓપરેશન

અભ્યાસ બતાવે છે કે દૂરબીનથી કેન્સર ખુલ્લા ઓપરેશન જેટલું જ સારી રીતે નીકળે છે. તમારી ગાંઠ માટે જે વધુ સલામત હોય તે રીત Dr Harsh Shah પસંદ કરે છે.

કોલોનનું દૂરબીન અને ખુલ્લું ઓપરેશન
રીતશું અપેક્ષા રાખવીક્યારે પસંદ થાય
દૂરબીન (લેપ્રોસ્કોપિક)નાના કાપા, ઓછો દુખાવો, વહેલું ચાલવું અને ખાવું, ટૂંકો રોકાણમોટા ભાગનાં કોલોન કેન્સર
ખુલ્લુંએક મોટો કાપ, કેન્સરની સફાઈ સરખીખૂબ મોટી ગાંઠ, બીજા અંગ સાથે ચોંટેલી ગાંઠ, કે પેટમાં ઘણા ડાઘ

ક્યારેક દૂરબીનનું ઓપરેશન દરમિયાન ખુલ્લામાં બદલવું પડે છે. આ સલામતી માટે કરાય છે. તે પ્લાનની નિષ્ફળતા નથી.

ઓપરેશન પછી સાજા થવામાં શું ધ્યાન રખાય

સાજા થવાનું આયોજન ઓપરેશન પહેલાં જ થાય છે. હેતુ છે કે તમે વહેલા ઊભા થાઓ, ખાઓ અને સલામત રીતે ઘરે જાઓ.

  • પહેલાં. સારો ખોરાક, થોડું ચાલવાની ટેવ અને ધૂમ્રપાન બંધ કરવું મદદ કરે છે. લોહીની ગણતરી અને હૃદય તથા ફેફસાંની તંદુરસ્તી તપાસાય છે.
  • ઓપરેશનનો દિવસ અને પછીનો દિવસ. વહેલા બેસવા, ચાલવા અને પ્રવાહી લેવા પ્રોત્સાહન અપાય છે. બને ત્યાં સુધી નળી અને ડ્રેઇન ટાળાય છે.
  • લોહી પાતળું કરવાનું ઇન્જેક્શન. ગઠ્ઠા ન બને તે માટે નાનું ઇન્જેક્શન અપાય છે અને થોડા અઠવાડિયા ચાલી શકે.
  • ઘરે જવું. તકલીફ વગરના ઓપરેશન પછી મોટા ભાગના દર્દી થોડા દિવસમાં દવાખાનેથી રજા લે છે.

સારવાર પછી કઈ કાળજી ચાલુ રહે છે

નિયમિત તપાસથી કેન્સર પાછું આવે તો વહેલું પકડાય છે. કીમોથેરાપી પછી રોજની કસરત પણ સારવારનો ભાગ છે.

  • મુલાકાત અને લોહીની તપાસ. પહેલાં બે વર્ષ દર થોડા મહિને CEA લોહીની તપાસ અને ક્લિનિકમાં મુલાકાત, પછી ઓછી વાર.
  • સ્કેન. નક્કી કરેલા સમયે છાતી, પેટ અને પેડુનું CT.
  • કોલોનોસ્કોપી. ઓપરેશનના લગભગ એક વર્ષ પછી, પછી ડૉક્ટર નક્કી કરે તે અંતરે.
  • કસરત. કીમોથેરાપી પછી ઝડપી ચાલવા જેવી નિયમિત કસરત સારા પરિણામ સાથે જોડાયેલી છે.
  • કુટુંબની તપાસ. ગાંઠની તપાસ લિંચ સિન્ડ્રોમ તરફ ઇશારો કરે તો નજીકનાં સગાંને કોલોનોસ્કોપી જોઈએ. વારસાગત બાજુ પોલિપોસિસમાં મોટું આંતરડું ક્યારે કાઢવું તેના લેખમાં સમજાવી છે.

સર્જનને શું પૂછવું

સ્કેન અને આખો પેથોલોજી રિપોર્ટ સાથે લાવો. આ પ્રશ્નો પ્લાન સમજવામાં મદદ કરે છે.

  1. ઓપરેશન પછી મારો છેલ્લો સ્ટેજ શું છે?
  2. કેટલી ગાંઠો તપાસાઈ, અને કેટલીમાં કેન્સર હતું?
  3. કાપેલી ધાર સ્વચ્છ છે?
  4. મને જોખમનો કોઈ સંકેત છે, અને મારું MMR પરિણામ શું છે?
  5. મને કીમોથેરાપી જોઈએ? કઈ, અને કેટલા મહિના?
  6. સારવાર પછી મારો ફૉલો-અપ કેવી રીતે થશે?

કેન્સર મળાશયમાં હોય તો પ્લાન જુદો છે. મળાશયના કેન્સરનો સ્ટેજ વાંચો. લિવર સુધી પહોંચ્યું હોય તો લિવરમાં ફેલાયેલું કોલોન કેન્સર, અંગ્રેજી લેખ વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

શું સ્ટેજ 1 કોલોન કેન્સરમાં ફક્ત ઓપરેશન પૂરતું છે?

મોટા ભાગના દર્દીમાં હા. ગાંઠવાળો કોલોનનો ભાગ અને તેની ગાંઠો કાઢવામાં આવે છે, કીમોથેરાપીની જરૂર નથી. પોલિપની અંદરનું ખૂબ નાનું, ઓછા જોખમવાળું કેન્સર રિપોર્ટમાં ધાર સ્વચ્છ હોય તો સ્કોપથી કાઢી શકાય.

શું સ્ટેજ 2 કોલોન કેન્સરમાં કીમોથેરાપી જોઈએ?

હંમેશાં નહીં. રિપોર્ટમાં જોખમના સંકેત હોય ત્યારે કીમોથેરાપી સૂચવાય છે, જેમ કે T4 ગાંઠ, ઓછી ગાંઠો તપાસાઈ હોય, કે નાની નળીઓ અને ચેતાઓમાં કેન્સરના કોષો હોય. MMR કે MSI તપાસ પણ ગણાય છે.

સ્ટેજ 3 કોલોન કેન્સરમાં કીમોથેરાપી કેટલો સમય ચાલે?

સામાન્ય રીતે ત્રણ થી છ મહિના. ઓછા જોખમવાળા દર્દીને ત્રણ મહિનાની CAPOX અપાઈ શકે. વધુ જોખમવાળાને સામાન્ય રીતે છ મહિના અપાય છે. તમારા રિપોર્ટ પરથી કેન્સર નિષ્ણાત સમયગાળો નક્કી કરે છે.

કોલોનના ઓપરેશન પછી કીમોથેરાપી ક્યારે શરૂ થાય?

સામાન્ય રીતે ઓપરેશનના લગભગ ચારથી આઠ અઠવાડિયે, જ્યારે ઘા રુઝાઈ જાય અને તમે સારી રીતે ખાતા અને ચાલતા થાઓ. ખૂબ મોડી શરૂ કરવાથી તેનો ફાયદો ઘટી શકે છે.

કોલોન કેન્સરમાં દૂરબીન ઓપરેશન ખુલ્લા જેટલું સલામત છે?

અનુભવી સર્જન કરે ત્યારે અભ્યાસ બતાવે છે કે તે કેન્સરને ખુલ્લા ઓપરેશન જેટલું જ સારી રીતે કાઢે છે. દુખાવો ઓછો અને રોકાણ ટૂંકું રહે છે. ખૂબ મોટી કે ચોંટેલી ગાંઠમાં ખુલ્લું ઓપરેશન રખાય છે.

કોલોન કેન્સરના ઓપરેશન પછી સ્ટોમા જોઈએ?

ભાગ્યે જ. કોલોનના બંને છેડા સામાન્ય રીતે તે જ ઓપરેશનમાં જોડાય છે. લીક થવાનું જોખમ વધુ હોય તેવા દર્દીમાં જ કામચલાઉ સ્ટોમા રખાય છે, અને ઘણી વાર તે પછી બંધ કરાય છે.

સારવાર પછી કેવો ફૉલો-અપ જોઈએ?

પહેલાં બે વર્ષ દર થોડા મહિને ક્લિનિકમાં મુલાકાત અને CEA લોહીની તપાસ, નક્કી કરેલા સમયે CT સ્કેન, અને ઓપરેશનના લગભગ એક વર્ષ પછી કોલોનોસ્કોપી. નિયમિત કસરતની સલાહ પણ અપાય છે.

સંબંધિત પાનાં

કોલોન કેન્સરની સંપૂર્ણ સારવાર સમજવા કોલોન કેન્સરની સારવાર પાનાથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાં પ્રશ્નો હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.

Dr Harsh Shah ક્યાં મળે છે

ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601

તમને સ્ટેજ I, II કે III કોલોન કેન્સર કહેવાયું છે અને હવે શું થશે તે સમજાતું નથી? આ સ્ટેજમાં મોટા ભાગના દર્દીની સારવાર કેન્સરને કાયમ માટે દૂર કરવાના હેતુથી થાય છે. પહેલાં ઓપરેશન થાય છે. રિપોર્ટમાં જરૂર દેખાય તો જ કીમોથેરાપી ઉમેરાય છે. Dr Harsh Shah કોલોન કેન્સરના સર્જન છે. તે તમારી સાથે સ્કેન અને પેથોલોજી રિપોર્ટ જોઈને દરેક પગલું સમજાવે છે. ફોન કરો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલો. અપોઇન્ટમેન્ટ માટે કૉલ કરો WhatsApp પર બુક કરો Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Get health updates from Dr Harsh Shah on WhatsApp

Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.

Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.

Dr. Harsh J Shah
Dr Harsh Shah, Gastro, Cancer & Laparoscopic Surgeon, Ahmedabad
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.