Skip to main contentછેલ્લે સુધાર્યું: 14 નવેમ્બર 2026
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.

Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
કોલોન કેન્સર સર્જન
Dr. Jivraj Mehta Hospital, વાસણા, અમદાવાદ · 18 વર્ષનો અનુભવ
ટૂંકમાં
કોલોન કેન્સરનો સ્ટેજ T, N અને M થી લખાય છે. T એટલે ગાંઠ કેટલી ઊંડી છે, N એટલે લસિકા ગાંઠો, અને M એટલે બીજા અંગોમાં ફેલાવો.
ત્રણ અક્ષરો ભેગા થઈને સ્ટેજ 0 થી IV બને છે. સ્ટેજ નક્કી કરે છે કે ફક્ત ઓપરેશન પૂરતું છે કે કીમોથેરાપી પણ જોઈએ, અને ફૉલો-અપ કેટલો નજીકથી થશે.
કાઢેલા આંતરડાની પેથોલોજિસ્ટ તપાસ કરે ત્યાં સુધી સ્ટેજ છેલ્લો નથી. સ્કેન અંદાજ આપે છે, અને ઓપરેશનમાં કાઢેલો ભાગ સાચો સ્ટેજ આપે છે.
આ લેખ સ્ટેજના રિપોર્ટને સમજાવે છે. તપાસ, ઓપરેશન અને આખી સારવાર માટે અમારું કોલોન કેન્સરની સારવાર, અમદાવાદ પાનું જુઓ.
સ્ટેજ એટલે કોલોન કેન્સરને તે કેટલું ફેલાયું છે તે પ્રમાણે ગોઠવવું. તેના આધારે સારવાર નક્કી થાય છે અને સરખા કિસ્સાની સરખામણી થાય છે.
બે જણને “કોલોન કેન્સર” હોય, છતાં બંનેને સાવ જુદી સારવાર જોઈએ. એકમાં ગાંઠ ફક્ત અંદરની અસ્તરમાં હોય છે. બીજામાં ગાંઠ દીવાલની આરપાર નીકળીને આંતરડા પાસેની ગાંઠો સુધી પહોંચી હોય છે. સ્ટેજ કહે છે કે તમને કયું છે. તે બે પગલામાં નક્કી થાય છે. ઓપરેશન પહેલાં સ્કેનથી પહેલો અંદાજ મળે છે. પછી પેથોલોજિસ્ટ કાઢેલા આંતરડાને માઇક્રોસ્કોપમાં તપાસીને છેલ્લો સ્ટેજ આપે છે.
T ગાંઠ વિશે કહે છે. N આસપાસની લસિકા ગાંઠો વિશે કહે છે. M પૂછે છે કે કેન્સર લિવર જેવા દૂરના અંગ સુધી પહોંચ્યું છે કે નહીં.
| અક્ષર | તે શું જણાવે છે | કેવી રીતે વાંચવું |
|---|---|---|
| T (ગાંઠ) | આંતરડાની દીવાલમાં કેટલી ઊંડે પહોંચી છે? | નંબર મોટો તો ઊંડી. T1 અને T2 દીવાલની અંદર રહે છે. T3 સ્નાયુ પાર કરે છે. T4 બહારના આવરણ કે પાસેના અંગ સુધી પહોંચે છે. |
| N (ગાંઠો) | આંતરડા પાસેની નાની લસિકા ગાંઠો સુધી પહોંચી છે? | N0 એટલે એકેય નહીં. N1 એટલે થોડી ગાંઠો. N2 એટલે વધુ ગાંઠો. |
| M (ફેલાવો) | લિવર, ફેફસાં કે પેટના આવરણમાં ફેલાયું છે? | M0 એટલે ફેલાવો નથી. M1 એટલે દૂરની જગ્યાએ ફેલાવો છે. |
અક્ષરો પહેલાં નાનો “c” કે “p” પણ દેખાઈ શકે. “c” એટલે ક્લિનિકલ, એટલે સ્કેન પરથી અંદાજેલો. “p” એટલે પેથોલોજિકલ, એટલે ઓપરેશનમાં કાઢેલા ભાગ પરથી મળેલો. આગળની સારવાર “p” સ્ટેજ પરથી ગોઠવાય છે.
અક્ષરો ભેગા થઈને પાંચ મુખ્ય જૂથ બને છે. નાનો નંબર એટલે કેન્સર વધુ સીમિત, મોટો નંબર એટલે વધુ આગળ વધેલું.
| સ્ટેજ | તેનો અર્થ | સામાન્ય રીતે આગળ શું થાય |
|---|---|---|
| 0 | ફક્ત અંદરની અસ્તરમાં અસામાન્ય કોષો | સ્કોપથી કે નાના ઓપરેશનથી દૂર કરવું |
| I | કેન્સર દીવાલમાં છે, એકેય ગાંઠ નહીં | મોટા ભાગના દર્દીમાં ફક્ત ઓપરેશન |
| II | વધુ ઊંડું, પણ એકેય ગાંઠ નહીં | ઓપરેશન; જોખમના સંકેત હોય તો કીમોથેરાપી પર વાત થાય |
| III | ગાંઠોમાં કેન્સર, દૂરનો ફેલાવો નથી | ઓપરેશન, પછી થોડા મહિના કીમોથેરાપી |
| IV | દૂરના અંગ કે પેટના આવરણમાં ફેલાવો | કીમોથેરાપી અને લક્ષિત દવાઓ; પસંદ કરેલા દર્દીમાં ઓપરેશન |
સ્ટેજ II ના IIA, IIB અને IIC ભાગ થાય છે, અને સ્ટેજ III ના IIIA, IIIB અને IIIC. સ્ટેજ IV કેટલી જગ્યાએ ફેલાયું છે તે પ્રમાણે વહેંચાય છે. તમારા રિપોર્ટમાં આમાંનું એક બારીક નામ લખેલું હશે.
પેથોલોજિસ્ટે ઓછામાં ઓછી 12 ગાંઠો તપાસવી જોઈએ. ઓછી તપાસાય તો કેન્સરવાળી ગાંઠ ચૂકી જવાય અને સ્ટેજ નીચો વંચાય.
તમારા રિપોર્ટમાં બહુ ઓછી ગાંઠો લખી હોય તો સર્જનને પૂછો. એનો અર્થ ઓપરેશન નિષ્ફળ ગયું એવો નથી. પરંતુ આગળના પગલાં વધુ કાળજીથી પસંદ કરવા પડે તેવું બની શકે.
હંમેશાં નહીં. જોખમના સંકેતવાળો સ્ટેજ II શરૂઆતના સ્ટેજ III કરતાં વધુ ખરાબ વર્તી શકે છે. એટલે ફક્ત નંબર પર ભરોસો ન કરવો.
સ્ટેજ II એટલે એકેય ગાંઠમાં કેન્સર મળ્યું નથી. છતાં આમાંનાં કેટલાંક કેન્સર પાછાં આવે છે. જોખમ વધારનારા સંકેતો નીચે છે. રિપોર્ટમાં એક કે વધુ હોય તો સ્ટેજ ફક્ત II હોવા છતાં કીમોથેરાપી પર વાત થાય છે.
ઓપરેશન પહેલાંનાં સ્કેન સ્ટેજનો અંદાજ આપે છે. કાઢેલું આંતરડું સાચો સ્ટેજ આપે છે. બંને જુદા નીકળે તે સ્વાભાવિક છે.
Dr Harsh Shah કોલોન કેન્સરનું ઓપરેશન દૂરબીનથી કે ખુલ્લી રીતે ગોઠવે છે. તમારી ગાંઠ માટે જે વધુ સલામત હોય તે તે પસંદ કરે છે. બંનેમાં હેતુ એક જ છે. આંતરડું તેની લોહીની નળીઓ અને ગાંઠો સાથે કાઢવામાં આવે, જેથી સ્ટેજ વિશ્વાસથી વાંચી શકાય.
સ્ટેજ ઉપરાંત પેથોલોજી રિપોર્ટની થોડી બીજી લીટીઓ પણ મહત્ત્વની છે. દરેક સમજાવવાનું કહો.
MMR પરિણામ લિંચ સિન્ડ્રોમ તરફ ઇશારો કરે તો તમારાં સગાંની પણ તપાસ જોઈએ. વારસાગત બાજુ પોલિપોસિસમાં મોટું આંતરડું ક્યારે કાઢવું તેના લેખમાં સમજાવી છે.
આખો પેથોલોજી રિપોર્ટ અને બધાં સ્કેન એવા સર્જન પાસે લઈ જાઓ જે કોલોન કેન્સરની સારવાર વારંવાર કરે છે. આ પ્રશ્નો પૂછો.
કેન્સર મળાશયમાં હોય તો સ્ટેજ નક્કી કરવાનાં પગલાં જુદાં છે. તો મળાશયના કેન્સરનો સ્ટેજ વાંચો. લિવર સુધી પહોંચ્યું હોય તો લિવરમાં ફેલાયેલું કોલોન કેન્સર, અંગ્રેજી લેખ વાંચો.
ગાંઠ આંતરડાની દીવાલમાં વધુ ઊંડે કે આરપાર પહોંચી છે. પરંતુ કોઈ લસિકા ગાંઠમાં કેન્સર નથી અને દૂરનો ફેલાવો નથી. મુખ્ય સારવાર ઓપરેશન છે. રિપોર્ટમાં જોખમના સંકેત હોય તો કીમોથેરાપી પર વાત થાય છે.
તેનો અર્થ કેન્સર પાસેની લસિકા ગાંઠો સુધી પહોંચ્યું છે, દૂરના અંગો સુધી નહીં. સારવારમાં ઓપરેશન અને પછી થોડા મહિના કીમોથેરાપી હોય છે. ઘણા દર્દીઓની સારવાર તેને કાયમ માટે દૂર કરવાના હેતુથી થાય છે.
હા. ઓપરેશન પહેલાં સ્કેન અંદાજ આપે છે. પછી પેથોલોજિસ્ટ કાઢેલા આંતરડા અને ગાંઠો તપાસે છે. છેલ્લો સ્ટેજ સ્કેનના અંદાજ કરતાં ઊંચો કે નીચો નીકળી શકે.
ઓછી ગાંઠો તપાસાય તો કેન્સરવાળી ગાંઠ ચૂકી જવાય. પછી સ્ટેજ ખરેખર કરતાં નીચો વંચાય. યોગ્ય ઓપરેશનમાં લોહીની નળીઓ સાથેની ગાંઠો કાઢવામાં આવે છે, એટલે પૂરતી ગણી શકાય.
ક્લિનિકલ સ્ટેજ ઓપરેશન પહેલાંનાં સ્કેન અને તપાસ પરથી મળે છે. પેથોલોજિકલ સ્ટેજ કાઢેલા ભાગને માઇક્રોસ્કોપમાં તપાસીને મળે છે. ઓપરેશન પછીની સારવાર પેથોલોજિકલ સ્ટેજ પરથી ગોઠવાય છે.
ના. સ્ટેજ 4 એટલે દૂરનો ફેલાવો, અને મુખ્ય સારવાર કીમોથેરાપી તથા લક્ષિત દવાઓ છે. પસંદ કરેલા દર્દીમાં કોલોનનું કે લિવર પરની જગ્યાનું ઓપરેશન પણ શક્ય છે.
ગાંઠની તપાસ સામાન્ય રીતે MMR કે MSI માટે થાય છે. સ્ટેજ 4 માં દવા પસંદ કરવા RAS અને BRAF જનીન પણ તપાસાય છે. આ પરિણામ પરથી સગાંને તપાસ જોઈએ કે નહીં તે પણ જાણી શકાય.
કોલોન કેન્સરની સંપૂર્ણ સારવાર સમજવા કોલોન કેન્સરની સારવાર પાનાથી શરૂ કરો. મુસાફરી પહેલાં પ્રશ્નો હોય તો +91-63555-64601 પર ફોન કરો.
ડૉ. હર્ષ શાહ — ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, વાસણા, અમદાવાદ
ડૉ. જીવરાજ મહેતા હોસ્પિટલ, ડૉ. જીવરાજ મહેતા માર્ગ, વાસણા, અમદાવાદ 380007.
પરામર્શ, રિપોર્ટ અને સ્કેનની સમીક્ષા, ઓપરેશન અને ફોલો-અપ. OPD સોમવારથી શનિવાર, સવારે 9 થી સાંજે 5.
એપોઇન્ટમેન્ટ: +91-63555-64601 · +91-63590-11009 · હોસ્પિટલ 079-2663 6363
હોસ્પિટલની દિશા · WhatsApp +91-63555-64601
તમારા રિપોર્ટમાં "સ્ટેજ II" કે "T3 N1" લખ્યું છે અને કોઈએ સમજાવવાનો સમય કાઢ્યો નથી? સ્ટેજ એટલે કેન્સર કેટલે સુધી પહોંચ્યું છે તેનો નકશો. તે આગળનો રસ્તો નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે, પણ તે કોઈ ચુકાદો નથી. Dr Harsh Shah કોલોન કેન્સરના સર્જન છે. તે તમારી સાથે રિપોર્ટ લીટી લીટી વાંચે છે અને દરેક અક્ષરનો અર્થ તમારી સારવાર માટે સમજાવે છે. ફોન કરો, કે WhatsApp પર સંદેશ મોકલો. અપોઇન્ટમેન્ટ માટે કૉલ કરો WhatsApp પર બુક કરો Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Book on WhatsApp દબાવવાથી તમારા ફોનમાં WhatsApp ખુલવાની શક્યતા છે.
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.