Skip to main contentઅમદાવાદ અને ગાંધીનગરમાં hernia ની તપાસ · Dr Harsh Shah · Gastro Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar અને Gota OPD, અમદાવાદ
હું રોજ OPD માં જોઉં છું — ઘરના વડીલ વર્ષોથી પેટ પર પટ્ટો બાંધીને ફરે છે, અને પરિવાર માને છે કે પટ્ટો સારણગાંઠની સારવાર છે. એ સારવાર નથી. આ page એક જ કામ કરે છે: operation ની વાત પહેલાં hernia ને ઓળખે છે. ત્રણ સવાલ આગળનું બધું નક્કી કરે છે. આ ગાંઠ ખરેખર hernia છે? એને operation જોઈએ — આજે, થોડા સમયમાં, કે હજી નહીં? અને કયા પ્રકારનું hernia છે, જેથી સાચા operation વિશે વાંચી શકાય? કોઈ ગોળી, કસરત કે પટ્ટો hernia બંધ નથી કરતો; પણ દરેક hernia નું operation તરત કરવું પડે એવું પણ નથી, અને થોડા hernia ને રાહ જોવા દેવાય જ નહીં. દરેક પ્રકારના hernia નું વિગતવાર page robotichernia.com પર છે — Dr Harsh Shah ની ફક્ત hernia માટેની website — અને આ page કહે છે કે કયું વાંચવું.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Registered with Gujarat Medical Council, Reg. No. G-38738
Gastro Surgeon
· Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, અમદાવાદ
Surgical gastroenterology માં બે વાર qualified Dr Harsh Shah પેટની દીવાલનાં operations એવી practice ના ભાગ તરીકે કરે છે જેમાં હોજરી, આંતરડાં, liver અને pancreas પણ આવે છે. સાદાં ન હોય એવાં hernia માં આ સૌથી વધારે કામ આવે છે: જૂના operation ના ચીરા પરનું hernia, stoma ની આસપાસનું hernia, અને અંદર આંતરડું ફસાઈને emergency માં આવેલું hernia. Gota clinic પર Google rating 4.89, 216 reviews માંથી; Apollo, Bhat listing પર 4.94, 17 reviews માંથી.
Hernia એટલે પેટની દીવાલમાં નબળી જગ્યા, જેમાંથી ચરબી કે આંતરડું બહાર ધકેલાય છે. એ જાંઘના મૂળમાં (groin), ડૂંટી પાસે કે જૂના ચીરા પર ગાંઠ તરીકે દેખાય છે, જે ઊભા રહેતાં, ખાંસતાં કે જોર કરતાં મોટી થાય અને સૂતાં નાની થાય કે ગાયબ થઈ જાય. મુખ્ય તપાસ doctor ની હાથથી તપાસ છે — ઊભા અને સૂતાં, ખાંસીનો ધક્કો અનુભવીને. એ તપાસ સ્પષ્ટ હોય તો scan ની જરૂર નથી.
Scan અમુક પરિસ્થિતિમાં જ ઉપયોગી છે. Groin ની ગાંઠ તપાસમાં અસ્પષ્ટ હોય, કે groin માં દુખાવો હોય પણ hernia હાથમાં ન આવે, ત્યારે ultrasound મદદ કરે. જૂના operation ના ચીરાનું hernia, મોટું કે જટિલ hernia, repair પછી પાછું આવેલું hernia, વધુ વજનવાળા દર્દી, અને દરેક emergency માં પેટનો CT scan કરાય છે — જટિલ repair માટે CT જ આખું plan બને છે.
એટલું જ મહત્ત્વનું એ છે કે hernia જેવું વર્તન ન કરે એ શું. કડક, એક જગ્યાએ ચોંટેલી ગાંઠ, જેમાં ખાંસીનો ધક્કો ન આવે અને સ્થિતિ બદલવાથી ફરક ન પડે — એને hernia માની લેવાતી નથી અને hernia ની જેમ operation થતું નથી; પહેલાં imaging થી વધુ તપાસ થાય. Groin માં દુખાવો હોય પણ કંઈ હાથમાં ન આવે, તો એ આપોઆપ hernia નથી. આ પગલું સાચું થાય તો બે ભૂલ ટળે: જે hernia હતું જ નહીં એનું operation, અને સ્નાયુ ખેંચાયો છે કહીને ચૂકી જવાયેલું hernia.
ગાંઠ ક્યાં ઊપસે છે એ કહે છે કે hernia કયા પ્રકારનું છે, અને દરેક પ્રકારનું પોતાનું operation, પોતાનાં જોખમ અને પોતાનું વિગતવાર page છે. આ page જાણી જોઈને ઓળખ પર અટકે છે. દરેક પ્રકારનું operation — કયો રસ્તો, mesh ક્યાં, recovery કેવી — એ robotichernia.com પર પ્રકાર પ્રમાણે સમજાવેલું છે, જ્યાં Dr Harsh Shah ફક્ત hernia વિશે લખે છે.
| ગાંઠ ક્યાં ઊપસે છે | સામાન્ય રીતે કયું hernia | Operation વિશે ક્યાં વાંચવું |
|---|---|---|
| જાંઘના મૂળમાં, રેખાની ઉપર, ઘણી વાર અંડકોષ તરફ જતી | Inguinal hernia | robotichernia.com પરનું inguinal hernia page |
| જાંઘના મૂળમાં, રેખાની જરાક નીચે, સ્ત્રીઓમાં વધારે | Femoral hernia | robotichernia.com પરનું femoral hernia page |
| ડૂંટી પર કે એની બાજુમાં | Umbilical hernia | robotichernia.com પરનું umbilical hernia page |
| છાતીના હાડકા અને ડૂંટી વચ્ચે, વચ્ચોવચ | Epigastric hernia, કે સ્નાયુઓ વચ્ચે ખુલ્લી જગ્યા (diastasis recti) | robotichernia.com પરનાં epigastric hernia અને diastasis recti pages |
| પહેલાંના operation ના ચીરા પર કે પાસે | Incisional (ventral) hernia | robotichernia.com પરનું ventral અને incisional hernia page |
| પેટના સ્નાયુની બાજુમાં, નીચે તરફ | Spigelian hernia | robotichernia.com પરનું spigelian hernia page |
| Colostomy કે ileostomy ની આસપાસ | Parastomal hernia | robotichernia.com પરનું parastomal hernia page |
| બહાર કંઈ દેખાય નહીં — છાતીમાં બળતરા, ખાટું પાછું આવવું, જમ્યા પછી છાતીમાં ભાર | Hiatus hernia — પેટની દીવાલમાં નહીં, પડદા (diaphragm) માં | robotichernia.com પરનું hiatal hernia page |
| Repair પછી ફરી આવેલું, કે બહુ મોટું | Recurrent કે complex hernia | robotichernia.com પરનું complex અને recurrent hernia page |
બે પ્રકાર ખાસ ધ્યાન માગે છે કારણ કે એ ઉતાવળ બદલે છે. Femoral hernia — groin ની રેખાની જરાક નીચેની નાની ગાંઠ, સ્ત્રીઓમાં વધારે — નાની હોવાથી અવગણાય છે, અને આંતરડું ફસાવવાની શક્યતા એમાં જ સૌથી વધારે છે. અને stoma ની આસપાસનું hernia, કે cancer કે આંતરડાના operation ના ચીરા પરનું hernia, એ પહેલાંનું operation શેના માટે થયું હતું એ ધ્યાનમાં રાખીને plan થાય છે.
Hernia બંધ કરે એવી કોઈ દવા નથી; repair ફક્ત operation થી થાય છે. પણ સમય એ જ દિવસથી લઈને "હજી નહીં" સુધી બદલાય છે. Hernia અંદર ન જાય, કડક અને દુખાવાવાળું થઈ જાય, ઉપર લાલાશ આવે, ઉલટી થાય કે પેટ ફૂલે — તો અંદર આંતરડું ફસાયું હોઈ શકે અને એ emergency છે. Femoral hernia ને રાહ જોવા દેવાતી નથી, operation થાય છે. દુખાવાવાળું કે વધતું hernia નક્કી કરેલી તારીખે repair થાય. અને પુરુષમાં ઓછી તકલીફવાળું groin hernia થોડો સમય સલામત રીતે જોઈ શકાય — એ ક્યાં લઈ જાય છે એની સાચી સમજ સાથે.
| પરિસ્થિતિ | આગળ શું |
|---|---|
| કડક, દુખાવાવાળી ગાંઠ જે અંદર ન જાય; લાલાશ, ઉલટી, ફૂલેલું પેટ કે વાછૂટ બંધ | એ જ દિવસે emergency તપાસ — આંતરડું ફસાયું (strangulation) હોઈ શકે |
| Femoral hernia, નાનું અને દુખાવા વગરનું હોય તો પણ | Operation નક્કી થાય; રાહ જોવી યોગ્ય નથી |
| દુખે, ખેંચાય, મોટું થાય કે કામમાં નડે એવું hernia | નીચેનાં જોખમ સુધાર્યા પછી નક્કી તારીખે operation |
| પુરુષમાં ઓછી કે નહીં જેવી તકલીફવાળું groin hernia | નજર રાખવી યોગ્ય વિકલ્પ, સમયાંતરે ફરી તપાસ |
| કોઈ પણ operation માટે ખરેખર અસમર્થ દર્દી | આરામ માટે પટ્ટો, અને ચેતવણીનાં ચિહ્નો સ્પષ્ટ સમજાવીને |
નજર રાખવા વિશે સાચી વાત: પુરુષમાં ઓછી તકલીફવાળા groin hernia માટે એ પુરાવા આધારિત વિકલ્પ છે, બેદરકારી નથી. પણ એ કાયમી વિકલ્પ પણ નથી. નજર રાખવાથી શરૂઆત કરનારા મોટા ભાગના પુરુષોને થોડાં વર્ષોમાં hernia મોટું થતાં કે દુખતાં operation કરાવવું પડે છે, અને plan એ જાણીને જ બને છે. જે દિવસે ગાંઠ કડક થાય, અંદર ન જાય, કે દુખાવો સતત રહે — એ દિવસે નજર રાખવાનું પૂરું.
પટ્ટા વિશે: પટ્ટો hernia ની સારવાર નથી, અને અંદર આંતરડું ફસાતું અટકાવતો નથી. જે દર્દી operation કરાવી જ ન શકે એના આરામ માટેનું સાધન છે — બસ એટલું જ.
Hernia repair કેટલું ટકે એ અમુક અંશે operation પહેલાં જ નક્કી થાય છે — સાચા દર્દીની પસંદગી અને તૈયારીથી. અમુક સ્થિતિઓ repair નિષ્ફળ થવાની કે infection ની શક્યતા વધારે છે, અને hernia રાહ જોવા દે ત્યાં એ પહેલાં સુધારાય છે.
પ્રકાર કોઈ પણ હોય, આજે પુખ્ત વયના દર્દીમાં hernia repair mesh થી થાય છે — નબળી જગ્યાને પૂરતી ઢાંકે એટલી મોટી — અને સ્નાયુનું કાણું ફક્ત ઢાંકવાને બદલે બંધ પણ કરાય છે. Open, laparoscopic કે robotic — રસ્તો એ hernia અને એ દર્દી પ્રમાણે પસંદ થાય, અને એ પસંદગી robotichernia.com પર પ્રકાર પ્રમાણે સમજાવેલી છે. Groin અને ડૂંટીનાં નાનાં repair મોટે ભાગે day case હોય છે.
Hernia કોઈ પણ હોય, હા પાડતાં પહેલાં દરેક દર્દીને આટલું કહેવાય છે: bleeding કે લોહી ભરાવું; ઘામાં infection; એક દિવસ પેશાબ કરવામાં તકલીફ, ખાસ કરીને મોટી ઉંમરના પુરુષોમાં; repair ની જગ્યાએ પછીથી નરમ સોજો — seroma — જે સામાન્ય છે અને મોટે ભાગે જાતે બેસી જાય છે, hernia પાછું નથી આવ્યું; repair પાસેની નસથી ખાલી ચડવી કે બળતરા; groin repair પછી પુરુષમાં અંડકોષમાં દુખાવો કે સોજો; ક્યારેક આંતરડું, bladder કે નસમાં ઈજા; mesh માં infection, જેમાં mesh કાઢવી પડી શકે; અને hernia પાછું આવવું. એક complication ખાસ કહેવી જોઈએ, કારણ કે દર્દીઓને એની ચેતવણી સૌથી ઓછી મળે છે: inguinal repair પછી મહિનાઓ સુધી રહેતો groin નો દુખાવો, જે રોજના કામમાં નડે. એ hernia પાછું આવવા કરતાં વધારે જોવા મળે છે, દરેક follow-up માં પૂછાય છે, અને થાય તો એની સારવાર થાય છે. Emergency operation માં ફસાયેલું આંતરડું મરી ગયું હોય તો કાઢવું પડે, અને જીવનું જોખમ નક્કી કરેલા operation કરતાં વધારે હોય છે. Dr Harsh Shah consent પહેલાં આ દરેક વાત પોતે સમજાવે છે, તમારા hernia અને તમારી તબિયતને લાગુ પડતા આંકડા સાથે — એ સામાન્ય આંકડા નથી અને page પર લખાતા નથી.
Groin કે નાના repair પછી રોજનું કામ આરામ પ્રમાણે પાછું શરૂ થાય. અઠવાડિયાં સુધી વજન ન ઉપાડવાની મનમાની મનાઈ પુરાવાથી સાબિત નથી; બેઠાડુ કામ પર સામાન્ય રીતે એક-બે અઠવાડિયામાં પાછા જઈ શકાય. પેટની દીવાલના મોટા repair માં વધુ સમય લાગે, અને એ recovery પહેલેથી plan થાય છે.
Hiatus hernia પેટની દીવાલમાં નહીં, પડદા (diaphragm) માં હોય છે અને એનું repair જુદી રીતે થાય છે — ઉપરના કોઠામાંનો એક પ્રકાર.
Hernia repair Apollo Hospital, Bhat પર cashless health insurance, CGHS અને corporate schemes માં આવે છે. Estimate hernia ના પ્રકાર અને કદ, રસ્તો અને mesh, day case છે કે થોડી રાત રોકાવું પડે, અને planned છે કે emergency — એના પર બદલાય છે. એટલે સામાન્ય આંકડો કહેવાને બદલે તમારી policy માટે લેખિત estimate બનાવાય છે.
Planned repair પહેલાં pre-authorisation hospital નું insurance desk કરે છે, Dr Harsh Shah ના office ની clinical note સાથે. Policy ના કાગળ, ઓળખપત્ર, કોઈ scan હોય તો એ, અને રોજની દવાઓ પત્તા સાથે લાવો. Emergency માં કાગળ માટે admission રોકાતું નથી; insurance desk રોકાણ દરમ્યાન એ પૂરું કરે છે.
★★★★★
“My mother recently underwent hernia surgery at Apollo Hospital, Gandhinagar under the care of Dr. Harsh J. Shah, and my mother recovering very well. Dr. Harsh Shah is a highly skilled and compassionate surgeon. He explained everything clearly, made my mother feel comfortable throughout the treatment, and performed her surgery with great care. The nursing staff and the entire hospital team were polite, attentive, and provided excellent hospitality from admission to discharge. I sincerely thank Dr. Harsh Shah and the entire Apollo Hospital team for their outstanding care. I highly recommend Dr. Harsh Shah for hernia surgery and Apollo Hospital, Gandhinagar for their excellent medical services. — Sanju Kukda, Google review, Apollo Hospital, Bhat listing”
★★★★★
“I would like to recommend Dr Swati and Dr Harsh for any gastrointestinal and uro- gynecological related issues..Both doctors are highly experienced and treat patients with utmost care. — Neha Jain, Google review, Shah's Cancer & Robotic Surgery Centre listing”
★★★★★
“I am very thankful to Dr. Harsh Shah for treating me for gallstone disease and performing my laparoscopic cholecystectomy. The entire treatment and surgery were handled very professionally. Dr. Harsh Shah explained everything clearly and made me feel comfortable throughout the process. My recovery has been very good, and I am extremely satisfied with the care I received. Highly recommended for laparoscopic and gastrointestinal surgery. — Akshaya Shaw, Google review, Apollo Hospital, Bhat listing”
Dr Harsh Shah ના Apollo, Bhat listing પરનો ખરો Google review, જેમ લખાયો છે તેમ જ મૂકેલો.
ના. પટ્ટો hernia ને ફક્ત અંદર દબાવી રાખે છે — એ કાણું બંધ નથી કરતો, અને આંતરડું ફસાતું પણ અટકાવતો નથી. જે દર્દી operation કરાવી જ ન શકે એના આરામ માટે ઠીક છે; બાકી નિર્ણય hernia ના પ્રકાર અને તકલીફ પ્રમાણે થાય.
તરત જ નહીં, દર વખતે. પુરુષમાં ઓછી તકલીફવાળું groin hernia ચેતવણીનાં ચિહ્નો સમજીને જોઈ શકાય — જોકે મોટા ભાગનાને થોડાં વર્ષોમાં repair કરાવવું પડે છે. Femoral hernia અપવાદ છે: નાનું અને દુખાવા વગરનું હોય તો પણ એનું operation થાય.
એ જ દિવસે બતાવો. દુખાવો, લાલાશ, ઉલટી, ફૂલેલું પેટ કે વાછૂટ બંધ — આ સાથે હોય તો અંદર આંતરડું ફસાયું હોઈ શકે, અને એ emergency છે.
Groin કે નાના repair પછી લાંબી મનાઈ જરૂરી નથી — આરામ પ્રમાણે રોજનું કામ પાછું શરૂ થાય છે, અને બેઠાડુ કામ પર સામાન્ય રીતે એક-બે અઠવાડિયામાં જવાય. પેટની દીવાલના મોટા repair માં recovery લાંબી હોય, અને એ પહેલેથી સમજાવાય છે.
મોટે ભાગે નહીં. Operation પછીનાં અઠવાડિયાંમાં repair ની જગ્યાએ નરમ સોજો સામાન્ય રીતે seroma હોય છે — પાણીનો ભરાવો, જે જાતે બેસી જાય. Follow-up માં તપાસાય છે; નિયમિત રીતે સોય નાખીને કઢાતું નથી.
તમારા પ્રકાર પ્રમાણે. આ page નો કોઠો ગાંઠની જગ્યા પરથી hernia નો પ્રકાર બતાવે છે, અને દરેક પ્રકારનું વિગતવાર page robotichernia.com પર છે — Dr Harsh Shah ની hernia website.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Gota, અમદાવાદ, ગુજરાત
Google rating 4.89, 216 reviews
Dr Harsh Shah બે સરનામે મળે છે: Gota, અમદાવાદનું clinic, અને Bhat, ગાંધીનગરની Apollo Hospital.
ગુજરાતભરમાંથી અને રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશથી દર્દીઓ Dr Harsh Shah પાસે આવે છે. Groin અને ડૂંટીનાં મોટા ભાગનાં planned repair day case હોય છે, એટલે operation માટે ઘણી વાર એક જ મુલાકાત પૂરતી થાય, અને પહેલું follow-up મુસાફરી પ્રમાણે ગોઠવાય.
Doctor એ “hernia છે” એટલું કહ્યું, પણ કયું અને operation ક્યારે — એ ન કહ્યું? Ultrasound કે CT નો report appointment પહેલાં મોકલી શકો, જેથી consultation વાંચેલા report સાથે શરૂ થાય; નિર્ણય consultation માં, તપાસ પછી થાય છે. Call +91-63555-64601 · Report WhatsApp પર અગાઉથી મોકલો
Swasth Parivar: every week, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
