Skip to main contentDr Harsh Shah · Intestine Cancer Surgeon · Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar અને Gota OPD, અમદાવાદ
નાના આંતરડામાં ગાંઠ કે સાંકડાપણું દેખાય એટલે એ cancer જ હોય એવું નથી. આપણે ત્યાં એ જ ચિત્ર સૌથી વધારે intestinal tuberculosis અને lymphoma માં જોવા મળે છે — અને એ બંનેની સારવાર દવાથી થાય છે, operation થી નહીં. એટલે પહેલું કામ operation નથી; પહેલું કામ biopsy છે, અને એ tissue આખા panel સાથે મોકલવાનું છે. જ્યાં ખરેખર cancer નીકળે, ત્યાં એ ભાગ mesentery સહિત કાઢી નાખવો એ જ સારવાર છે જે મટાડે છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Dr Harsh Shah
MS, MCh (Surgical Gastroenterology), DrNB (Surgical Gastroenterology)
Intestine Cancer Surgeon
· Apollo Hospital, Bhat, Gandhinagar · Gota OPD, અમદાવાદ
Surgical gastroenterology માં બે વાર qualified, અને ભારતના એવા ભાગમાં practice કરે છે જ્યાં આંતરડાનું સાંકડાપણું cancer કરતાં tuberculosis હોવાની શક્યતા વધારે છે. એક surgeon તરીકે કહું — આ કોઈ ચોપડીની વાત નથી; આના પર જ નક્કી થાય છે કે દર્દીનું આંતરડું બચે કે નહીં. જ્યાં diagnosis પાકું ન હોય ત્યાં Dr Harsh Shah tissue લે છે અને report ની રાહ જુએ છે — emergency ના operation માં પણ. Gota clinic પર Google rating 4.89, 216 reviews; Apollo, Bhat પર 4.94, 17 reviews.
નાનું આંતરડું એટલે હોજરી અને મોટા આંતરડાની વચ્ચેનો લાંબો ભાગ. અહીંનું cancer ઓછું જોવા મળે છે, અને એ એક રોગ નથી — એક જ અંગમાં ચાર જુદી ગાંઠ થાય છે: adenocarcinoma, neuroendocrine tumour (NET), GIST અને lymphoma. ચારેયની સારવાર સાવ અલગ છે. એટલે કઈ ગાંઠ છે એ નક્કી થાય પછી જ plan બને.
Adenocarcinoma એ સામાન્ય રીતે લોકો જેને નાના આંતરડાનું cancer કહે છે તે છે, અને surgery મુખ્યત્વે એના માટે છે. NET ધીમે વધે છે અને ઘણી hospital series માં આ ભાગની સૌથી સામાન્ય malignancy એ જ છે; એને પણ surgery થી કાઢવામાં આવે છે, પણ પછીનું behaviour adenocarcinoma કરતાં સાવ જુદું હોય છે. GIST આંતરડાની દીવાલમાંથી ઊભું થાય છે અને એક targeted tablet થી કાબૂમાં આવે છે. Lymphoma ખરેખર લોહીનું cancer છે જે આંતરડામાં ઊગે છે — એની સારવાર haemato-oncologist chemotherapy થી કરે છે, અને એના માટે operation મોટે ભાગે ભૂલ ગણાય.
Duodenum અને ampulla ની ગાંઠો — નાના આંતરડાની સૌથી ઉપરની — અલગ ગણાય છે, કારણ કે એમાં bile duct અને pancreas સંકળાય છે અને operation જુદું છે.
આપણા દેશમાં નાના આંતરડામાં ગાંઠ કે સાંકડાપણું cancer કરતાં intestinal tuberculosis કે lymphoma હોવાની શક્યતા વધારે છે. બંનેમાં મહિનાઓ સુધી પેટમાં આંટી આવતો દુખાવો, વજન ઘટવું અને વારંવાર રુકાવટ થાય છે, અને બંને CT scan પર સરખાં દેખાય છે. TB આખો કોર્સ દવા લેવાથી મટે છે. Lymphoma chemotherapy થી. આ બેમાંથી કોઈ માટે આંતરડું કાઢી નાખવું એ એવું નુકસાન છે જે એક biopsy અટકાવી શકતી હતી.
એટલે જ Dr Harsh Shah ઘણી વાર plan ને ઝડપી કરવાને બદલે ધીમો પાડે છે. Tissue માત્ર સામાન્ય histology માટે નહીં, પણ AFB stain, GeneXpert અને mycobacterial culture — એટલે કે TB panel — માટે પણ મોકલાય છે, કારણ કે એકલી histology એને ચૂકી શકે છે. CT માં mesentery ના necrotic nodes હોય તો શંકા TB તરફ જાય; મોટા nodes, ફૂલેલી પણ ખરેખર બ્લોક ન થયેલી લૂપ, રાત્રે પરસેવો અને વધેલું LDH હોય તો lymphoma તરફ. ત્રીજો નકલખોર Crohn disease છે — તૂટક તૂટક જખમ અને લાંબો ઇતિહાસ. Emergency માં પણ આ જ નિયમ ચાલે. દર્દી રુકાવટ કે perforation સાથે આવે અને ઓપરેશનમાં અણધારી ગાંઠ મળે, તો ત્યાં જ tissue લઈને આખું panel મોકલવું પડે — કારણ કે એ tissue ફરી નહીં મળે. અંદાજ પર કરેલું resection પાછું વાળી શકાતું નથી.
નાનું આંતરડું એ ગટનો એવો ભાગ છે જે gastroscopy અને colonoscopy બંને ચૂકી જાય છે. જો iron-deficiency anaemia હોય કે એવું bleeding હોય જેનું કારણ ન મળતું હોય, અને આ બંને scope normal આવ્યા હોય, તો હવેનો test small bowel imaging છે — એ જ બે endoscopy ત્રીજી વાર કરાવવાની નથી.
આ એક નિયમ જ એ મોડું પકડાવાનું ઓછું કરે છે જે આ રોગની ઓળખ બની ગયું છે. મોટા ભાગના દર્દીઓમાં લક્ષણ શરૂ થયાના મહિનાઓ પછી નિદાન થાય છે, કારણ કે આંટી આવતા દુખાવાને gas કહી દેવાય છે અને અડધી રુકાવટને દવા આપીને ઘરે મોકલી દેવાય છે. ઘણી વાર તો નિદાન operation ના ટેબલ પર જ થાય છે.
| ક્રમ | Test | શું જવાબ આપે છે |
|---|---|---|
| 1 | CT કે MR enterography | મુખ્ય test — ગાંઠ કે સાંકડાપણું છે કે નહીં, ક્યાં છે, અને mesentery ના nodes necrotic છે કે નહીં |
| 2 | Device-assisted enteroscopy | જ્યાં પહોંચી શકાય ત્યાં tissue લેવા અને જગ્યા tattoo કરવા |
| 3 | Capsule endoscopy | કારણ વગરના bleeding માટે — પણ imaging પર રુકાવટ નથી એ નક્કી થયા પછી જ, કારણ કે capsule સાંકડી જગ્યામાં ફસાઈ શકે |
| 4 | છાતી, પેટ અને pelvis નું staging CT; CEA અને CA 19-9 | ફેલાયું છે કે નહીં, અને પછી follow-up માટે baseline |
| 5 | ગાંઠ પર MMR કે MSI testing | Lynch syndrome ઓળખે છે, અને કયા દર્દીને immunotherapy કામ કરશે તે પણ |
દરેક કેસમાં એક વધારાનું પગલું પણ આવે છે: cancer પાછળ કોઈ કારણભૂત રોગ છે કે નહીં તે જાણીજોઈને શોધવું — Crohn disease, coeliac disease, Lynch syndrome, familial adenomatous polyposis કે Peutz-Jeghers syndrome.
ચાર પરિસ્થિતિ જેમાં operation ખોટો જવાબ છે: report TB નીકળે, જેમાં આખો કોર્સ anti-tuberculous દવા જોઈએ; lymphoma નીકળે, જેમાં chemotherapy જોઈએ; Crohn disease નીકળે, જે દવાથી સંભાળાય છે; અથવા cancer ખૂબ ફેલાઈ ગયું હોય, જ્યાં chemotherapy અને રુકાવટ ખોલવી એ મોટા operation કરતાં વધારે કામ આપે છે.
ચોથી વાત સ્પષ્ટ કહેવા જેવી છે. Operation માં જો રોગ આખા પેટમાં વિખરાયેલો મળે, તો સાચો રસ્તો છે biopsy લેવી, bypass કે stoma થી રુકાવટ ખોલવી, અને ત્યાં અટકી જવું. એ વખતે બધું જ કાઢવાનો પ્રયત્ન નુકસાન કરે છે, સમય આપતો નથી.
પાંચમી, શાંત પરિસ્થિતિ પણ છે. Diagnosis પાકું ન હોય અને દર્દી stable હોય, ત્યાં tissue ના જવાબની રાહ જોવી એ પોતે જ એક નિર્ણય છે — અને સાચો નિર્ણય. Dr Harsh Shah બે અઠવાડિયાનો વિલંબ સમજાવવાનું પસંદ કરશે, કાઢી નાખેલું આંતરડું સમજાવવાનું નહીં જે ખરેખર ગોળીથી મટી જાત.
નાના આંતરડાના adenocarcinoma માટે અસરગ્રસ્ત ભાગ કાઢી નાખવો એ એકમાત્ર સારવાર છે જે મટાડે છે. એ ભાગ સાથે બાજુની mesentery નો પહોળો ફાચર પણ કઢાય છે, જેથી pathologist ને stage નક્કી કરવા પૂરતા lymph nodes મળે. ગાંઠ caecum ની નજીક હોય તો એના બદલે right hemicolectomy કરાય છે, જેથી nodes બરાબર સાફ થાય.
દરેક operation માં બે વસ્તુ હંમેશાં થાય છે. આખું નાનું આંતરડું છેડેથી છેડા સુધી હાથમાં ફેરવીને તપાસાય છે, કારણ કે બીજી ગાંઠ હોવી અસામાન્ય નથી — ખાસ કરીને NET માં અને વારસાગત syndromes માં. અને કેટલું આંતરડું કઢાયું અને કેટલું બાકી રહ્યું એ નોંધાય છે, કારણ કે એ આંકડા પરથી જીવનભરનું પોષણ અને vitamin નક્કી થાય છે. ગાંઠ બાજુની કોઈ રચના સાથે ચોંટી હોય તો એને છૂટી પાડવાને બદલે એક જ ટુકડામાં સાથે કઢાય છે — છૂટી પાડવામાં cancer ના કોષ પાછળ રહી જવાનું જોખમ છે.
Open કરવું કે laparoscopic — એ ગાંઠ અને દર્દી જોઈને નક્કી થાય છે, brochure જોઈને નહીં. નાની, એક જ જગ્યાએ મર્યાદિત ગાંઠ અને stable દર્દી હોય તો ઘણી વાર laparoscopic થાય છે અને recovery ઝડપી રહે છે; મોટી ગાંઠ, ગાઢ ચોંટણ કે emergency perforation હોય તો open થાય છે — એ નિર્ણય છે, નિષ્ફળતા નહીં.
અહીં તૈયારીનું મહત્ત્વ બીજાં operation કરતાં વધારે છે, કારણ કે આ દર્દીઓ મહિનાઓની અડધી રુકાવટ પછી નબળા થઈને આવે છે. પહેલાં પોષણ સુધારાય, anaemia સુધારાય, sugar કાબૂમાં લેવાય, અને જ્યાં આંતરડું કઢાવાની શક્યતા હોય ત્યાં stoma ની જગ્યા આગળથી mark કરાય — ભલે stoma ની જરૂર ન લાગતી હોય. Mark કરવાનું કંઈ ખર્ચતું નથી; જરૂર પડે અને mark ન હોય તો દર્દીને ખોટી જગ્યાએ કોથળી મળે છે.
Operation પછીની chemotherapy ત્યારે અપાય છે જ્યારે lymph nodes માં રોગ હોય, અને ગાંઠમાં બીજા high-risk લક્ષણ હોય ત્યારે એની ચર્ચા થાય. રોગ ફેલાઈ ગયો હોય તો chemotherapy જ મુખ્ય સારવાર છે. અને જ્યાં ગાંઠ MMR-deficient કે MSI-high હોય, ત્યાં immunotherapy ખૂબ સારું કામ કરે છે — એટલે જ એ test પસંદ કરેલા થોડા નહીં, બધા દર્દીમાં થાય છે.
નાના આંતરડાનું adenocarcinoma જૈવિક રીતે પોતાનો અલગ રોગ છે, અને એને colon cancer સમજીને સારવાર આપવાનું દર્દીઓને ભોગવવું પડ્યું છે. Colorectal practice માંથી સીધા લઈ લેવાયેલા targeted drugs — EGFR inhibitors — અહીં સ્પષ્ટ ફાયદો બતાવી શક્યા નથી અને હવે વપરાશમાંથી નીકળી રહ્યા છે; એની જગ્યાએ taxane chemotherapy આવી છે. દર્દી માટે એનો સીધો અર્થ એટલો: પૂછો કે આ plan ખાસ નાના આંતરડાના cancer માટે લખાયો છે કે કોઈ વધુ સામાન્ય રોગમાંથી ઉછીનો લેવાયો છે.
આ cancer ઓછું જોવા મળતું હોવાથી અહીં દરેક કેસ tumour board માં જાય છે — surgeon, medical oncologist, radiologist અને pathologist સાથે — અને જ્યાં TB કે lymphoma ચોક્કસપણે નકારાયા ન હોય એવો દરેક કેસ પણ.
★★★★★
“I am writing to express my sincere gratitude for the exceptional care provided by Dr. Harsh Shah and his team. Dr. Harsh Shah is an outstanding expert in intestinal surgery, executing complex procedures with remarkable calm and precision. Dealing with gastrointestinal diseases is incredibly stressful for both patients and their families. In my experience, what sets Dr. Harsh Shah apart is his incredible patience; he takes the time to listen to every question and provides clear, reassuring answers to every concern. As a grateful patient, I highly commend Dr. Harsh Shah and the entire team at Apollo Hospital. They did not just treat our physical condition—they truly cared for our mental and emotional well-being" — Dipen Shah, 5 stars, Dr Harsh Shah – Robotic GI Surgeon, Apollo, Bhat, Gandhinagar”
Dr Harsh Shah પાસે આંતરડાની સારવાર લીધેલા દર્દીનો Google review, listing પરથી જેમનો તેમ, મૂળ જોડણી સાથે.
પહેલી મુલાકાતથી પૂરી સાજા થવા સુધી પાંચ તબક્કા છે, અને દરેક તબક્કે તમને કહેવાય છે કે હવે શું થશે અને ક્યારે.
આના માટે એક આંકડો કહી શકાય એમ નથી. જેનું tissue TB નીકળે એ દર્દી મહિનાઓ સુધી ગોળી લે છે અને operation થતું જ નથી; જેને resection અને કદાચ પછી chemotherapy જોઈએ એનો રસ્તો સાવ જુદો છે. જે આપી શકાય તે છે — દરેક તબક્કા પહેલાં લખેલો estimate, અને policy માં હોય ત્યાં cashless pre-authorisation.
Estimate શાના પર બદલાય: admission planned છે કે emergency, પહેલાં કેટલું પોષણ સુધારવું પડે, કયો approach વપરાય, stoma બને કે નહીં, કેટલા દિવસ રોકાણ અને કયો room, અને પછી chemotherapy આવે કે નહીં. Emergency admission એ જ operation planned કરાવવા કરતાં મોંઘું પડે છે અને જોખમ પણ વધારે — diagnosis ને લટકતું ન રાખવાનું એક વધુ કારણ.
Office દરેક admission પહેલાં pre-authorisation તૈયાર કરીને મોકલે છે. Policy document અને card, ફોટો ઓળખપત્ર, scans disc પર, biopsy અને blood reports, અને દવાઓની યાદી dose સાથે લાવો.
ના, એકલા scan પરથી નહીં. Intestinal tuberculosis, lymphoma અને Crohn disease — ત્રણેય આ જ ચિત્ર આપે છે અને ત્રણેયની સારવાર દવાથી થાય છે. CT એમને cancer થી ભરોસાપાત્ર રીતે અલગ પાડી શકતું નથી; tissue પાડી શકે છે, જો histology સાથે TB panel પણ મોકલાય તો.
ચોક્કસ, અને પહેલી મુલાકાતે જ. ઘરમાં TB નો ઇતિહાસ, અગાઉ લીધેલી TB ની દવા, કે અધૂરો છોડેલો કોર્સ — આ બધું શંકાની દિશા બદલી નાખે છે અને tissue કયા કયા test માટે મોકલવું એ નક્કી કરે છે. દર્દીઓ આ વાત ઘણી વાર છુપાવે છે કે ભૂલી જાય છે, અને એ જ માહિતી કેટલીક વાર આંતરડું બચાવે છે.
સામાન્ય રીતે નહીં. જે દર્દીનું પોષણ સુધારીને planned operation થાય, એમાં આંતરડું તરત જ સાંધી દેવાય છે. Stoma ની શક્યતા ત્યારે વધે જ્યારે operation emergency હોય, perforation થી પેટ દૂષિત થયું હોય, કે દર્દી એટલો નબળો હોય કે સાંધો રુઝાવાનું જોખમ હોય.
તો આખો plan બદલાય છે — અને એ સારા સમાચાર છે. Anti-tuberculous સારવાર શરૂ થાય અને આખો કોર્સ પૂરો કરાય; વચ્ચે છોડવાથી જ રોગ પાછો આવે છે અને દવા કામ કરતી બંધ થાય છે. કેસ notify થાય અને ઘરના સભ્યોની તપાસ થાય.
મોટા ભાગના દર્દીઓમાં હા — નાનું આંતરડું લાંબું છે, અને એનો એક ભાગ કાઢવો સામાન્ય રીતે સહન થાય છે. Ileum, એટલે કે છેલ્લો ભાગ, કઢાયો હોય ત્યારે બે વસ્તુ પર નજર રખાય છે: bile-salt ને કારણે પાતળા ઝાડા, જેની સાદી દવા છે, અને vitamin B12 નું શોષણ બંધ થવું, જેના માટે જીવનભર injection જરૂરી બની શકે.
ક્યારેક, અને એ જાણવા જેવું છે. Lynch syndrome, familial adenomatous polyposis, Peutz-Jeghers syndrome, coeliac disease અને Crohn disease — આ બધાં જોખમ વધારે છે. વારસાગત syndrome મળે તો સગાંને genetic counselling અને screening આપવામાં આવે છે, જેમાં કોઈ લક્ષણ વગરની વ્યક્તિમાં પણ રોગ પકડાઈ શકે છે.
Shah’s Gastro, Cancer & Robotic Surgery Centre
Gota, Ahmedabad, Gujarat
Google rating 4.89 from 216 reviews
Dr Harsh Shah અમદાવાદ–ગાંધીનગર વિસ્તારમાં બે જગ્યાએ બેસે છે: Gota, અમદાવાદ ની clinic અને Apollo Hospital, Bhat, ગાંધીનગર.
દર્દીઓ આખા ગુજરાતમાંથી — ગાંધીનગર, રાજકોટ, સુરત, વડોદરા, ભાવનગર, મહેસાણા અને કચ્છ — અને રાજસ્થાન તથા મધ્ય પ્રદેશથી પણ આવે છે. નાના આંતરડાની શંકાસ્પદ ગાંઠ હોય તો નીકળતાં પહેલાં enterography WhatsApp કરો: જો images બતાવે કે પહેલાં tissue જોઈએ, તો એ એ જ મુલાકાતમાં ગોઠવી શકાય, બીજી વાર ધક્કો ખાવો ન પડે.
જો તમને નાના આંતરડાની ગાંઠ માટે operation કહેવાયું હોય, તો પૂછો કે biopsy માં શું આવ્યું. જો tissue લેવાયું જ ન હોય, તો operation નક્કી કરતાં પહેલાં એ વાત કરવા જેવી છે. Call +91-63555-64601 · WhatsApp કરો
Swasth Parivar: twice a month, practical advice on recovery, diet and warning signs. No advertising. Stop any time.
Your number is used for these updates and for the clinic to reach you. It is never sold or passed on. To stop, reply STOP on WhatsApp.
